“it each fan de dei”
Hjir yn dit neiboude kabinet
fynt men it andert net
Margaretha MacLeod-Zelle, frêle frou
briek de bân fan houlikstrou.
It deistich libben wie as molke sûnder rjemme
har man en bern waarden tûkelteammen.
Sý hie yn de holle in oare fantasy
en folge de rôp fan de sinlike melody.
De loaitsen fan manlju dy’t kringe woenen
troch de walen dy’t dochs wol falle soenen,
folgen de “Danse de Feu” fan de Yndyske sinne.
It ‘each fan de dei’ soe hjir har sege begjinne.
De sjoernalisten ferhunen har dânskeunst,
mar by offisiersfroulju wekke hja oergeunst.
Hja paste net yn it byntliif fan troude frou
want mei har namme naam se it net sa nau.
Yn de hoeken fan har seal hingje no de jûpen.
Hja fielde fêst de manljuseagen glûpen
nei it sedich nedzje om de hals.
Of wie de hytte fan har fel faaks falsk?
De muorren binne hjir beklaaid mei frouljusfel
by de tatoeaazjes slachst de eagen del:
om de nâle en wier! Ek boppe de naad!
Men rekket der grif troch fan de kaart.
Dêr leit it boek mei artikels út de krante
en it flierkleed mei fuotstappen, elegante
paskes yn yngewikkeld patroan beweefd,
dêr hat hja ea sierlik oer hinne sweefd.
In fleske lodderein stiet earne yn in kastke
en in bûsdoekje mei monogram, foar yn it taske
Har tiara en boarstkûmkes binne fûn
yn Ingelân en no werom op Fryske grûn.
Yn de oarloch waard hja in dûbelspionne
Dútsers en Frânsen brûkten Gryt as pionne
en hoe’t se ek bearde fan neat te witten
se hawwe har dêrom stjerre litten.
Yn dizze seal hinget oeral in ljochte swime
fan Mata Hari har lêste hime,
dy’t troch gewearskûgels omkomme moast
tolwe stiks, rjochte op it bedutsen boarst.
Yn in fitrine leit noch in brief oan Non
har famke, dat se efterliet op in stasjon.
‘Zoo een rotzak’ skreau dy der ûnderoan.
Hja binne net yn frede stoarn
----------------------------------------------------------------
“ het oog van de dag “
Hier in dit nagebouwde kabinet
heeft men haar spullen neergezet
Margaretha MacLeod-Zelle, frêle vrouw,
brak de band van huwelijkstrouw.
Het dagelijks leven was als melk zonder room
man en kinderen belemmerden de droom.
In haar hoofd had zij een andere fantasie
ze volgde de roep van de zinnelijke melodie.
Een stroom van bewonderaars volgde haar
nieuwsgierig naar de sluiers en meer, waar
ze in de “Danse de Feu” haar lichaam onthult
en het ‘oog van de dag’ de grage blikken duldt.
De journalisten hoonden haar danskunst
maar bij officiersvrouwen wekte ze afgunst.
Ze paste niet in het keurslijf van getrouwde vrouw
want met haar naam nam ze het niet zo nauw.
In de hoeken van de zaal hangen haar japonnen
geschonken door officieren en baronnen
het kant sierde haar zedige hals
of was de hitte van haar vel toch vals?
De muren zijn hier bekleed met vrouwenhuid
bij de tatoeages kijk je je ogen uit:
om de navel, en eerlijk waar! boven de bilnaad!
Bij het kijken raak je al bijna van de kaart.
Daar ligt het boek met artikelen uit de krant
en het tapijt met voetstappen, zo elegant
met pasjes in een ingewikkeld patroon geweven,
in gedachten zie ik haar daar sierlijk zweven.
Een parfumflesje staat er ergens in een kastje
bij een zakdoek met monogram, voor in haar tasje.
Haar tiara en borstkommetjes heeft men gevonden
en naar Friese grond teruggevoerd via Londen.
In de oorlog werd ze een dubbelspion
Duitsers en Fransen gebruikten Greet als pion
en hoe ze ook zweerde van niets te weten
voor haar sterven maakte het niet uit hoe ze heette.
In deze zaal hangt overal een lichte vleug
van haar, van haar laatste ademteug.
Mata Hari werd door geweerkogels gedood
twaalf stuks in haar borst, niet ontbloot.
In een vitrine ligt nog een brief aan Non
haar dochter, die ze achterliet op een station.
‘Zoo een rotzak’ staat er onderaan.
Ze zijn niet in vrede van hier gegaan.
By de útstalling yn it Frysk Museum 2017-2018
"
