Dreech wurk

Hiel nuver is it om te fernimmen dat minsken soms by je komme mei it fersyk om in gedicht te skriuwen, meast in opdracht foar in hiel bysûndere gelegenheid. Oan de iene kant begryp ik it wol; it moat in bysûnder ferwurdzjen wêze fan in bysûnder gefoel, en dat kin fakentiids better mei dichterlike wurden dan sa planút. Oan de oare kant is it fansels in sizzen mei in omwei: it wurdt net streekrjocht of mei safolle wurden sein. In fers is net altiten like iepenlik, en dy fan my perfoarst net. Dus wêrom freget men it? Moatte de harkers of lêzers harren eigen konklúzjes lûke út de sprutsen of skreaune taal?

En dan is der noch de kwestje fan ynformaasje. Ik freegje de oanfreger it himd fan it gat. Ik wol wite wa’t de persoan is dêr’t it oer gean moat, ik wol alle mooglike ynformaasje hawwe en foaral fansels wêrom’t er neamd (lês: ) eare wurde moat yn in fers. Ik wol witte hoe’t de haadpersoan himsels sjocht of seach en hoe’t de oanfreger him sjocht. Dat leveret faak al de nedige problemen op, want dy fisy’s kinne aardich útinoar rinne. Wêrom dan dochs sokke putsjes oannimme? Want maklik binne se nea. In berteferske, bygelyks, seit eins folle mear oer de âlden fan it bern as oer it berntsje sels, dat der is, mar noch gjin persoanlikheid is. Ik ferdichtsje leaver in âlder persoan.

Foar my is it in útdaging om it byld dat ik krij, sa oer te setten dat de persoan werkenber wurdt. Soms sprekt dy persoan troch it gedicht hinne en wurdt dy tekst hast like libben as in foto, of, noch better, in fideo. De macht fan taal is hiel oars as dy fan byldmateriaal, minder direkt en dochs kin dy minsken behoarlik reitsje. Moai, mar dreech wurk dus.

Hearst de ealjebijen?

Yn dizze wite winternacht
hearst de ealjebijen gûnzjen.
It is net lûd, hearst se hiel sacht,
at de tsjerkeklokken stilhâlde fan bûnzjen.
Of binne it myn tinzen, yn ieren en sinnen,
oer wat der bard is yn dit healwize jier
en slacht it bloed de bân fan binnen?

De tsjerkedoar stiet yn it tsier,
ik rûk de beam, de wijde sfear,
hjir sille wy it hillich feest wer fiere,
mar it berntsje, ús bern, komme der net mear,
it leauwe kin harren herten net beriere.

Faaks komt der ea foar har ek in nacht
dat sy de ealjebijen gûnzjen hearre.
Dan slagge sy ek ynienen acht
op wat him oan my oppenearre:
it bern waard net droegen fan stiltme of snie,
mar troch wa’t it gûnzjen yn de macht hie.





Hoor je de bijen?




In deze witte winternacht
hoor je de bijen gonzen.
Het is niet luid, ze zoemen zacht,
als de kerkklokken stoppen met bonzen.
Of zijn het mijn gedachten, in hart en zinnen,
over wat er in dit rare jaar gebeurd is hier
en slaat het bloed de band van binnen?

De kerkdeur staat op een kier,
ik ruik de boom, de gewijde sfeer,
hier gaan wij het heilig feest weer vieren,
maar het kind, onze kinderen, komen er niet meer,
het geloof kan niet in hun harten tieren.

Misschien komt er ooit voor hen ook een nacht
dat zij luisteren naar het gonzen van de bijen.
Wellicht zal er dan worden nagedacht
over wat zich openbaarde in mij en
dat stilte of sneeuw een kind niet draagt, maar puur
door wie het gonzen van de bijen bestuurt.

Súntsjes sjonge

Ik rin neist har en sjoch
wat ik tink dat sy sjocht.
Sy jout de grize wolkens kleur,
foarseit it waar en dan
sakket har blik nei in beam,

hja flodderet rûntsjes en sjoch!
Hy hat in tigerfel oan,
teare plakjes op in wyt front.
En o, o de beam hat ek
wolkjes, hja driuwe oan ‘e tûken.

Ik hingje oan har mûle.
Ivich moai falt it ljocht
op har skean ferhefte kopke.
Fan no ôf bin ik wis:
sy hat fûgels yn de eagen.

Sagrada Familia

Yn dit sakrale lichem hâldt in geast ta
skoarre fan alve mânske pynbeammen.
Hja lykje dea oanein, de skouders sakje.
De wite bast fertoant wat krakelee,
in mozayk fan opswolde en delbêde ieren.

Myn timpel is net ôf, der is gjin pryster
genôch om kreft út te putten,
ik bliuw te jong, de skonken ûnbeboud,
ûnder it gewicht fan ûngeriven sûnder tal
wrot it houtrot warber troch.

Der waard my in lichem tabetroud
dêr’t in geast yn skûlje koe. Ik oanbid
de God fan sinne en moanne, myn stalt
wiist har oan mar ik mis in rib en tiid.
De frede sil my oerkomme as
it lichem riist en de dowen falle.

De grutte Jo

Jo, jo binne de grutte Jo,
mei ljocht lang burd en sinlike lippen.
Wêrnei smachtsje Jo?

De fioel begjint te fideljen, it oargel spilet dûnker.
In jonkje blaast him de wangen stikken en de lippen soer.
Foar him oer stiet in man yn in swart streekjesjak.

Tsjin droege kalk stiet in bosk swurden yn ‘e herne, krúst,
yn rêst en rust, de tastân fan no efkes ho.
In foarbyld foar de leavjende sedekeunst.

Of fjochtsje Jo allinne mei wurden? Boeken en lampen
yn de oare hoeke. Sis, kinne Jo sels net út de rie komme?
Ik soe sizze: folgje de kleare leafde fan it hert.

Ik ets Jo leaver yn ’t Latyn, mei drokke kriminele wurden,
dan kinne Jo je ferwar fiere by de swiete stien
fan it gelyk en sil ik Jo neffens de wet fan minder berjochtsje.

Dit is myn giele fonnis fan fertreasting:
Jo bliuwe in man, in grutte man,
mei in ljocht lang burd en sinlike lippen.

De Oanwiisfrou

…Doe’t der net ien myn kaartsje skuorde of bearde
net smoke – alle stuollen útsein de reade
begriep ik: de oanwiisfrou wie in deade.

In blêd mei ijsko’s bingele by har side del.
Har eagen hie se iepen en it hier wie noch snel
nei achteren bûn, foar de dea har foel op ‘t fel.

Ik makke op, út de kjeld fan har hûd,
de dea hie taslein wilens it reklamelûd
fan de Beerenburg. De lêsten, sûnder hazzekrûd,

drukten har de kaartsjes yn de hân,
skeuvelen by har earm del dy’t lei as yn linebân
mei gjin aan fan benijen of roppen as de brân.

Hja gienen sitten. Ik dûkte del yn de paadsjepoart
neist de oanwiisfrou. De laits fan in beferzen soart
koe myn stoarjen net stykje. Nei in hoart

foel ik yn sliep. Wat der doe barde wie nij -
doe’t ik wekker waard wie har lichem wei.
Dat nimmen it leauwe soe, wie de eangst dy’t op my lei.

Nei de film doarme ik noch wat by de doar
elts antlit dat ik seach, hâlde ik stiif my foar
en doe gie ik, mear koe ik net dwaan foar in oar.







The Usherette

...When no-one tore my ticket up or said
No smoking – any seats except the red
I realised the usherette was dead.

A tray of ice-creams dangled at her side.
Her eyes were open and her hair was tied
Up at the back, just like before she died.

I gathered, from the coldness of her skin,
Death had occurred during the Gordon’s Gin
Advertisement. Latecomers, trailing in,

Deposited their tickets in her palm
As, one by one, they passed her stiff, white arm
Showing no sign of interest or alarm.

They took their seats. I crouched down in the aisle,
Next to the usherette. Her frozen smile
Wouldn’t release my stare. After a while

I fell asleep. What happened next was weird –
When I woke up her corpse had disappeared.
Nobody would believe me now, I feared.

After the film I waited by the door
Trying to memorise each face I saw
And then I left, since I could do no more.




(from SOPHIE HANNAH “The Hero and the Girl Next Door” ; Carcanet 1995)
oersetting: Ruurdtsje de Haan

Poppekream

Fjouwerkant de himel yn



Sy sit njonken it loophek, de boarsten los
ûnder it blauwe t-shirt. De iene dei blau, de oare
deis rôze, de eagen stoarje rjochtút nei it skerm.
Boppe de bank in foto fan har en mem.

De keamer is keal, de skaden hâlde de siken yn.
De fjouwer lamkes yn it loophek lizze stiif
tsjin inoar oan, se koese mei iepen eachjes.
Jûn gean se wer nei boppe, de koffer yn.

Hja wit hoe’t it heart: bern hawwe regel nedich.
Mem wêze is sa dreech noch net.
Bylden fan bern dy’t bûten boartsje
glydzje fjouwerkant de brilleglêzen foarby.

Marijke van Ruiten

Utstalling Marijke van Ruiten yn Iepenbiere bibleteek Ljouwert

Fotograaf Marijke van Ruiten stjoerde my in foto ta fan in famke, mei de fraach om te beskriuwen wat ik op/yn de foto seach. It risseltaat stiet hjirûnder, de Fryske ferzje is opnommen yn de útstalling dy't men besjen ken yn de Iepenbiere Bibleteek yn Ljouwert. De útstalling bestiet út fjouwer dielen: twa foto's, in soad reaksjes dêrop yn tekst, in lûdsrekorder mei ynsprutsen reaksjes op de foto' s en t'en lêsten noch in ôfslutend boekje fan de fotograaf sels.

Nynke, op de râne fan it bêd




Njonken my sit myn skaad
moai te wêzen, tin,
tinner as ik bin.

Myn hannen binne bûn
mei sulveren rinkelbellen,
it ratteljen klinkt as skellen.

Us mem pakte myn hals yn
mei in slabbe fan fatsoen,
skouderbonken read katoen.

Sy wol dat ik myn knuffels fuort doch.
Ik bin te grut foar in krûpersknyn,
mar dêr sit leafde yn.

Ik bliuw it skaad de baas
mei myn bonken en myn fet.
Sy en ik akkordearje net.

Ynterval

Der is de lêste tiid, - wat sis ik, it lêste jier? – net folle publisearre op de Kidelkollum. Der foel faaks genôch te kideljen, mar ik haw mear it idee dat iksels kidele west bin. En oer jinsels skriuwe is net echt nijsgjirrich. Gean mar nei; de âlde mantsjes dy’t hjir sneons yn it doarpshûs om fjouwer oere op de barkrukken sitte (wy hawwe gjin leagenbankje yn Boerum) hawwe it altiten oer in oar, nea of leaver net oer harren sels. Wat dat oangiet bin ik neat oars as in âld wyfke.

Dus ik kin it better efkes oer de bern hawwe. Us Maaike sil hokje (samenwenje; wat in ôfgryslik wurd! Hokje ek trouwens.), de lapen gear smite dus, mei har freon. De jonge wennet yn it goarige Goai foar syn wurk en ferhuzet no dus nei Swol, dêr’t Maaike sjoernalistyk studearret. Dy giet mei glâns oer nei it tredde jier, dus mem kin der neat op tsjin hawwe. Nee, at it dan ek mar glânzich bliuwt.

Jan hat allegear plannen. Hy is slagge foar it MBO as ICT-systeembehearder. No wie dat net sa’n keunst haw ik begrepen, want it Alfakolleezje yn Grins is wat dizze rjochting oangiet in sopsoai. Ik kin hiel wat fertelle oer wat der allegear mis is, mar it stiet al yn de kranten, dus dat soe oerstallich wêze. Stjoer jimme jim bern der mar net hinne, lit se dan mar leaver timmerman wurde of sa.
Dat wol net sizze dat Jan gjin kennis opdien hat. Der hawwe twa frijwat lange staazjes west by bazen dêr’t er aldergeloks in protte leard hat. Leare út de praktyk dus, en de skoalle it jild mar opstrike.

Mar no wol er dus luchtferkearslieder wurde, dat betsjut dat er fleantugen binnen loadsje moatte soe. As er oannommen wurdt. De proseduere om talitten te wurden ta de oplieding liicht der net om; in stik as fjouwer swiere testen wêrby’t se in soad dingen tagelyk útfiere moatte, in sûnenstest en in psychologyske test. En dan is de leeftyd ek noch wol in faktor dy’t meispilet. Se hawwe nije rekruten leafst wat âlder. Plan B, foar as er net oannommen wurdt, is HBO International Management oan de Hanzeschool yn Grins. Dat twadde sil it wol op útdraaie tink, want hy kin de bok melk prate as it moat.
Ik haw der ûnderfining mei.

Wurdt fuortset, mar wannear is ôfwachtsjen.

Ulebuorden

Mei ús twaën warre wy de iensumens
fan âlde dagen, tegearre beweitsje wy wyt
de lankmoedigens fan it libben
ûnder it reiten tek fan de pleats.

Ulen mije it ljocht en yn harren wiisdom
hawwe boeren in kearpunt fûn.

De oranjegiele eagen beweitsje kwea
tsjusterens en mûzen mei nocht.
In stjer blinkeret har temjitte,
it fleangat fine se nea werom.

Goed

No ja, nei dat berjochtsje fan juster is it net mear as billik om te melden dat it in moaie middei wie yn seal A2 fan it Akademygebou, by de yngong rjochts. De powerpointpresintaasje rûn goed. It wie myn earste, mar ik soe foar lettere presintaasjes wol graach wer powerpoint brûke wolle. Yn dy seal wie nammentlik in beamer oanwêzich en yn it buro foaroan siet in monitor ynboud. Sa koe it publyk nei it grutte skerm sjen, en ik nei it publyk en nei it monitorskerm. Foar my wurke dat perfekt. Ik siet tefoarren in bytsje yn oer it trochklikken fan de dia's, mar ast sa'n monitorke foar dy haste, kinst it tempo der moai ynhâlde. It tempo wie tink ik ek myn grutste kwaliteit. Net it praten, mar it my oan de beskikbere tiid hâlden fan 10 minuten. Ik hie my der op talein it te besprekken ûnderwerp en de fragen dêrby binnen dy tiid te hâlden. Dat is dus slagge.
De oare presintaasjes wienen ek fan in goed kaliber. De iene al krekt wat dreger as de oare, mar se wienen stik foar stik de muoite fan it hearen wurdich en de tiid fleach samar om.
Eins wie it in nijsgjirrige kulturele middei. De tema's wienen (as ik it goed beskriuw): in besprek fan in weblog(ger), (Fryske) nammekunde, in Midfrysk toanielstik, in brief fan R. Posthumus, in trânskripsje, in autosticker, in boek oer it NSB-kamp yn Burgum, en as lêste: ûlebuorden.

Ik bleau wol mei in fraach sitten. Soenen dy swannen fan de ûlebuorden der no oars net as om it sierlike uterlik op sitte? Of....is der noch ien as oare tsjustere symboalysk-mytyske betsjutting oan ferbûn?

Lêste leadsjes

It is hast fakânsje, noch krekt net. Moarn is der in powerpointpresintaasje fan acht studinten en dan moat der noch in essay ynlevere wurde.
De masterstúdzje is dreger as ik tocht. Mar der wienen dit jier ek nochal wat persoanlike hichte- en djiptepunten dy't in soad tiid en omtinken fregen.
Dat fan poëzyskriuwen is net folle kaam, spitigernôch. Ik mis it wol.
Faaks smyt de fakânsje wat op!

Fûgel mei ljochte kúf

Skaadfanger





Ik hearde him tsjotterjen
mei syn kleare tsjirpende fûgelstim.
Ik hearde him sels bewearjen
dat nimmen it better kinne soe,
yn dizze jûchheiende sinne.

It strewiel smiet in skaad nei foaren.
Ik seach hoe’t er siet te loeren,
de eagen feroaren fan kleur.
Immen soe it hjoed besoere,
sa foel seach er; ik waard gewaar
de inge bân tusken wollen en hawwen.
Nea witten hoe heech er springe koe
en hoe skerp de heaken fan de kloeren.
It einiget steesoan hurder as it begjint:
in fioel sjongt en in fûgel flodderwjukket.

De moarne boarget de sinne yn syn skoat,
de dei briedt en de dea is read.

Fiktoarje

Frijheid fan miening,
frijheid fan godstsjinst,
frijheid fan ûnderwiis,
frijheid fan feriening,
frijheid fan slavernij,
o, wat binn' wy heden frij!


Frijheid om foar te bidden,
frijheid om foar te tankjen,
frijheid befjochtsje as in liuw
- al is it mar in jier as fiif -
en de dichterlike frijheid
haw ik sa leaf dat ik dit skriuw.

Neat om ‘e hakken, mar dêrom dus

Nei in lang skoft wer ris in jûn trochbrocht yn it doarpshûs. Nuver, soenen je tinke, foar de frou fan it beheardersechtpear. Mar ja, wy wienen twa kapteins op ien skip en dus ha’k de oare kaptein it griene ljocht jûn. Mar fan ‘e jûn dus, wie ik wer efkes yn de roef. Wat hat in doarpshûs dochs in wichtige funksje foar it doarp. Alteast, sa’n as úzes. Middeis wienen der sa’n acht oant tsien frijwilligers dwaande west mei it timmerjen fan in houten sket om it al earder oanleine terras hinne. Doe’t se ienris goed op gong wienen, waard besletten dat der ek in sket om de oanswette jeu de boulesbaan lein wurde moast. No is de jeu de boulesbaan der noch net, mar it sket stiet der alfêst mar, sadat de âlderein de ballen aanst sa heech smite kin at er wol. Jûns moast besprutsen wurde wat der deis taret wie oan dy baan.

Ik siet sa tusken it wurk- en oanrûn folk en it foel my op hoe gau it petear oergie fan dy jeu de boulesbaan op oare ûnderwerpen, lykas dreamen, fisy op gemeentlik belied foar lytse doarpen, de jongerein dy’t earst thús wêze moast jûns foardat memmen (en stikem ek heiten) sliepe koenen. Wat is it libben dochs eins ek simpel as it oer soksoarte dingen giet. En wat is it moai dat minsken sa’n plakje hawwe dêr’t se efkes hinne gean kinne om út te pûsten fan de wurkwike en it sechje kwyt kinne dat harren eigen frou al hûndert kear heard hat, mar nij is foar guon minsken yn it doarpshûs. Watte? Ik sil it better sizze: jo kinne better in jûne nei it doarpshûs (yn Boerum) ta
as tsien kear nei de psycholooch.
In x-oantal gintonics yn oanmerking nimmend,

Keurich regele

De leste wiken moast ik in kear as wat yn it sikehûs yn Ljouwert wêze. Eartiids gie ik nei it Bonnehos, mar no is der it MCL, it Medisch Centrum Leeuwarden. In prachtich moai grut gebou hear, en heldere paadwizers boppe de brede en lange gongen mei ôfslaggen lofts en rjochts. In brede ynformaasjebaalje rjocht foar dy, fuort ast de mânske rûne draaioargeldoar útrûgelest. Dan komt der earst oan de lofterhân in ôfsketten romte, dêr’t minsken harren ponskaartsje meitsje litte kinne. Op fertoan fan in identiteitsbewiis, fansels, oars kinst drekst wol wer nokke.

Earder koest dyn wein earne delsette en neitiid giest wer gewoan nei hûs, mar tsjinwurdich hawwe se slachbeammen foar in parkearterrein en moatst earst in kaartsje út it apparaat lûke. Dat is op himsels al in aventoer, want do nimst in draai, rydst sa ticht mooglik njonken it apparaat oars binne dyn earms te koart, dan moatst hurd sjen datst dyn rút del krigest en op de griene knop drukke. Spannend. Komt it kaartsje?
Afijn, de dingen dien dy’t je sa al dogge yn in sikehûs, en dan sil je wer op hûs oan. De apparaten binnen- en bûtendoar roppe alwer oan dy: hjir betelje, blinder! Minsken binne hastich oan it sykjen nei lytsjild, want as je ienris klear binne, telt eltse tel. Hoe jin auto op langer op it parkearterrein stiet, hoe djoerder. Sels bin ik ek net sa’n ien fan beteljen (teminste net foar ditsoarte dingen), dus ik ek hurry up dy kaart deryn en de Rabopas by de hân. Mar dat ding hoegde er net, sei it apparaat. Achterlik, fûn ik. Kinst oeral mei dyn pas betelje tsjinwurdich, mar yn sa’n modern, nij gebou net.

Mar no siet ik der al mei, want baar jild hie’k net by my. Dat earst mar ris op dy brede ynformaasjebaalje ta, dêr’t in stik of trije minsken yn moaie stewardessepakjes omstapten.
‘Ja, mefrou, dan kinne jo hjir om ‘e hoeke, yn de buert fan ‘e winkeltsjes wol efkes jild pinne’, sei it freonlike frommiske. Ha! Fansels. Sa’n sjyk sikehûs hat ek in pinautomaat. Dêr’t winkeltsjes binne, moat ek jild wêze. Dêr mar op ta, dus. It apparaat lykwols, friet myn pas wol op, mar spuide gjin jild. ‘Pas ongeschikt’. Hmm.
Mar fuort net ferslein, gie ik ien fan de winkeltsjes yn en frege oft se by it beteljen fan in produkt ek wat ekstra jild ferskaffe koenen. Dat woenen se wol. Ik krige keurich in briefke fan tweintich euro mei. Dat soe de kosten dekke moatte, tocht ik.
Nei wer trije minsken by de parkearautomaat, wie ik oan de beurt. It wie yntusken in kertier, tweintich minuten letter. De kaart deryn, briefke fan tweintich deryn. Mis. Nochris besykje. Wer mis. Miskien hie’k it biljet der op ‘e kop yndien? Nee hear, dat wie it ek net. Ik haw alle kanten besocht. Dan no dochs mar ris de ynstruksjes lêze. Doe seach ik, dat der t’en heechsten in biljet fan tsien euro yn mocht. Jasses!

Ik wer nei it winkeltsje ta. ‘Nee,’ sei it famke fan de Etos freonlik, sûnder earst yn de kassa te sjen; ‘ik haw gjin lytsere biljetten mear. Faaks kinne jo it ris by de ynformaasjebaalje prebearje? Dy hawwe fêst wol lytsjild.’
Sucht. Op nei de unifoarmfamkes. Dêr krige ik yndie twa tientsjes. Ik stapte op de parkearautomaat ta en wachte wer myn beurt ôf.
At it ding it no net die, stie ik net foar mysels yn.

Túnkjen en striken

Hjoed mar ris de tún yn west. Dat liet ik oars graach oan Romke oer, mar dy hat it op it stuit drok mei jiersfergaderingen fan doarpsbelangen en oranjeferienings ensa. Dat dan is de tún noch langent oan de beurt.

Eartiids die ik hielendal neat oan de tún. Dat wie ik ek net wend; by ús yn de Wâlden lieten we alles gewoan waakse. By myn âlden is dat noch hieltyd sa. Us heit hat in bosk om hûs hinne oanlein. Dat wie net sa dreech, want de beammen skeaten as poddestuollen op. Hy hoegde se allinne mar út te dollen en op it plak te setten dêr’t er se ha woe. No hat er oeral om hûs hinne pytfersideplakjes foar himsels. Ast der bist kinst wol in oere sykje foardatst him fynst. De measte kâns hast ast nei de plakjes sikest mei it útsicht op syn Normandiërs.

By heit-en-dy moasten eartiids de hagen en beammen wolris snoeid en it gers meand, mar dêr wienen de jonges foar. Wy dienen frouljuswurk. Mar no, no’t ik al in jier of wat de keunst fan Romke ôfsjoen haw, fyn ik it wol aardich om my der ek mei te bemuoien. It begûn mei it útkiezen fan de kleur fan de blommen op Pinkstermoandei. Omdat ik krekt dy kleuren byinoar hawwe woe, bleau ik der by stean at Romke de saak te plak wrotte. Want at ik dat net die, dat wie nuver, dan die er it altiten krekt ferkeard. Nuver ja, want soest sizze, fan al dy kearen koe er it per ûngelok ek wolris goed dwaan, mar dat barde nea. Dus at hy dan dochs oan it heisterjen wie mei de modder en skepkes en potten, dan koe ik likegoed efkes meihelpe. Dan wienen wy in oere as wat moai bezich en wie it hielendal nei it sin. Romke is sa goed as koeke, dy folge de oanwizings trou op.

Mar no gean ik der sels oer gear. In dei moai waar set de masine oan ‘e gong. Hjoed ha’k Jan ynskeakele foar it oanfeien fan it hiem. Dat lei fol túch. De jonge moat it ek wat meikrije, no? Dat besykje ik mei mear dingen, want ik wol skielk net hawwe dat myn skoandochter my ferwyt dat ik in prins ôflevere haw. Juster ha’k him foardien hoe’t er syn boesgroen strike moast.
Doe’t ik sei: ‘en no do!’ sei er dat dat net hoegde, omt er de blaudruk fan de hanneling yn de holle opslein hie.
No ja, dat kin. Sa haw ik ek jierren de keunst fan it túnkjen opslein.

Thio thredde ned - in skôging

Thio thredde ned is: sa thet kind is stocnakend jefta huslas and thenna ti thiuster niwel and nedcalda winter and thio longe thiustre nacht on tha tunan hliet, sa faret allera monna hwelic on sin hof a non sin hus a non sine warme winclen and thet wilde diar secht Thera birga hli and then hola bam, alther hit sin lif one bihalde. Sa waynat an skriet thet vnierich kind and wepet thenne sine nakene lithe and sin huslase an sinne feder, ther him reda scholde with then hunger and then niwelkalda winter, thet hi sa diape alsa dimme mith fior neilum is vnder eke and vnder ther molda bisleten and bithacht. Sa mot thio moder hire kindis erue setta and sella, thervmbe thet hiu ach ple and plicht, alsa longe sa hit vngerich is, thet hit noder frost ne hunger ne in fangenschip vrfare.





De tredde need



Jonge, haw mar gjin noed oer mem.
De oare heiten hawwe besletten en betocht
dat sy dy hoedzje sille. Sy doele op ús:
mem en do binne ien.
Der sil gjin tsjustere nacht of nevelkâlde winter
wêze of úze libbens binne feilich yn harren hannen.
Froast, hûnger en finzenis sille ús net bedriigje,
hús en hiem kin mem ferpânje of ferkeapje.
Wy hoege net te skûljen yn de hoede fan in hichte of
yn in holle beam lykas de wylde bisten. Gjin skriemen
of skreauwen sil heard wurde fan in neaken en húsleas bern,
de oare heiten stean net ta datst omkomme kinst,
sy sille ús stypje en staavje omdatst no
ûnmûnich bist mar net bliuwe silst.
Djip en dimmen ûnder de dritsige grûn leit dyn heit
te rêsten ûnder fjouwer neilen yn ikenhout.
Ta eare fan ús folk is dit betocht en besletten.






De derde noodzaak



Jongen, zit maar niet over je moeder in.
De andere vaders hebben besloten en bedacht
dat ze je zullen behoeden. Ze bedoelen jullie:
moeder en jij zijn één.
Er zal geen duistere nacht of nevelkoude winter
zijn of ons leven is veilig in hun handen.
Vorst, honger en gevangenschap zal ons niet bedreigen,
huis en heem kan ik verpanden of verkopen.
We hoeven niet te schuilen in de luwte van een heuvel of
in een holle boom als wilde dieren. Er zal geen
weeklacht of geween klinken van een onbedekt
en thuisloos kind, de andere vaders staan niet toe
dat je om zult komen, ze zullen je steunen en sterken
omdat je onmondig bent maar niet zult blijven.
Nederig en diep onder de modder ligt
je vader begraven onder vier nagels in eikenhout.
Tot eer van ons volk is dit bedacht en besloten.

akkefytsje

tiisdei nei de rjochtbank foar in akkefytsje...

Avatar

Hjoed einliks nei Avatar west, de film yn 3D dy’t Jan al lang sjoen hie en mei in ‘hmm’ ôfdie. Hjir en dêr al wat kommentaar heard, net goed, net beroerd, mar fierder waard ik net folle gewaar. Blykt it dochs krekt myn soarte film te wêzen. Ik hâld wol fan wat fantasy, it tilt my efkes yn oare sfearen. Aliëns bin ik ek sljocht op, grien of blau, it makket my allegear neat út, at se mar net as domme bargen fjochtsje. In bytsje tûk dus.

Mar bûten dat de film wol wat foarsisber wie, sieten der hiel aardige metafoaren yn. De minske wurdt wer as it grutste, mar ek edelste bist delset. De lieder is de fernieler en de lêste (skeinde minske) sil de earste wêze. It natuerleauwe slacht foar master op, mei leaver in mem as in heit as God. Amen.

De natuer wint it fan minske en masines. At dat ris echt wier wêze koe. Dat slagget op dizze wrâld al net mear, bin ik bang. Wat ik ek wol aardich fûn wie de ynfiltraasje yn de liven fan de aliëns. Op ierde binne faaks ek wol aliëns dy’t ik wol ris ynfiltrearje wolle soe. Ek oaren wol trouwens. Liket my machtich; in dei of wat yn it lichem fan in oar krûpe en sjen wat dy docht en seit. Of soe ik dan de bestjoering ek oernimme meie? Dat is noch better. Kin ik de man of frou dingen dwaan en sizze litte dy’t er de oare deis wer ferantwurdzje moat. Ik soe der gjin misbrûk fan meitsje hear. Och heden, nee. Mar in dei de foarman fan de PVV wêze en dan leaf laitsjend reade roazen útdiele oan moslima’s mei holdoekjes? Of yn de Twadde Keamer Femke Halsema’s tonge sa lamlizze dat se in dei allinne mar kraaie kin. Yn Sven krûpe, fleane oer it iis en him de lêste race nochris ride litte, twa kear sa hurd as Lee. Of...Of....zzzzzzzz.

Frysk sankje

De A is fan aapke, dat hinget yn de beam,
de B is fan bearke, dat fisket yn de stream.
De D is de do, dy sit op in tûke,
de E is de ealjebij, dêr moat je foar dûke.

De F is fan fisk, dy swimt yn it wetter,
de G is de guos, dy giet op ‘e kletter.
De H is in hauk mei skerpe eagen,
de I is in iisfûgel dy driuwt op weagen.

De J is de jachthûn, dy jaget op in knyn,
de K is fan kamiel, dy rint yn de woastyn.
De L is it lamke dat dûnset op it lân,
de M is fan marmot, dy sliept yn it sân.

De N is fan noashoarn, lôch en tjok,
de O fan oaljefant, mei in sloarf, gjin fok.
De P is fan panter, dy slûpt yn it gers,
de R is de roek, dy snobbet in kers.

De S is de slange, dy’t glidet oer de grûn,
de T is fan tiger dy’t oer de prêry rûn.
De U is in ûle, hy flocht om ‘e toer
de W is fan wolf, dy gûlt der oer.

Hawwe jimme wol goed oplet?
De C, Q, V, X, Y en Z
binne gjin begjinletters
yn it Fryske alfabet!

lykwicht

ik koe mei myn liif
fêst better oerwei
at it wicht yn 'e kiif
fan myn skriuwen lei

Ahoy, it skip sinkt!

Dit wykein wienen wy yn Rotterdam, wy soenen nei de tennisfinale yn it Ahoy. Om’t je noait witte hoe’t it mei it waar sit, binne wy deis tefoaren al dy kant út gien. Wy woenen der wis fan wêze dat wy der op tiid wêze soenen. De finale soe sneins om 12.00 oere middeis begjinne. Doe’t wy der kamen om in oere of alve hinne, bliek dat om 12.00 oere net de inkeld, mar de finale dûbeld spile wurde soe. Alderbêst, tochten wy, mar dy moat der dan op ta wêze, want wy komme foar de finale inkeld. Dy soe dêrnei wêze, om 14.00 oere. Fuort mar wer.
Us wurdt neat frege, men is oerlevere, no? Mar eins hienen wy doe al op skerp stean moatten. Dat is mei fersekeringen ek sa. Ast wat fergees krigest, moatst derop rekkenje datst it dûbelde kwyt bist fan watst fan plan wiest út te jaan.
Seit ús heit altiten.

Hawar, de dûbeld wurdt spile. Moaie wedstriid, mar it gie my fluch genôch. Dûbeld sa hurd, hin. Ik bin der wis fan dat at se my filme hienen, dat ik dan oars net dien hie as sitten te nee-skodholjen.
De finale wie tusken Robin Söderling en Mikhail Youzhny. In Sweed en in Rusk. Doe’t dy lêste it fjild op kaam hie al wat in nuver gefoel, want hy hie in lyts famke oan de hân dat strielde as in sintsje, sa wiis wie se dat se him it fjild op bringe mocht. Mar hoewol’t er har hantsje beet hie, gie der neat fan him út, hy seach net iens nei it famke. It like wol oft er har plichtmjittich meitôge.
Raar fûn ik dat. Mar miskien wie er wol sa bot konsintrearre dat er him fan neat bewust wie?

De Rusk briek de service fan Söderling drekst yn de earste game al. Mar Söderling rekke net yn panyk en pakt de tried rêstich op yn de twadde game.
It slagget him en brek werom yn de tredde en fjirde game. Nei it winnen fan de earste set moat de Rusk behannele wurde. Net oan de pols dêr’t er earder oan blessearre west wie, mar oan de hamstring. Dêrnei gie er suver opknapt goed fierder, mar hy koe de goed spyljende Söderling net hâlde. Dat fernaam er, en doe joech er belies. De hearen hienen doe likernôch trije kertier spile. It oerjaan fan Youzhny kaam út it neat wei opsetten. Hy wie net fallen, hie net mei de foet lutsen of ompield, neat fan dat alles. Hy gie gewoan sitten en rôp de wedstriidlieder. En dat wie it dan.
Wy hienen de kaartsjes al hast in jier lyn koft foar Romke, foar syn fyftichste jierdei. Dy hâldt ôfgriislik fan tennis. Leit der hiele nachten foar. Mar hy hoecht der net wer hinne, sei er fan ’e moarn. Wy hoege der net wer in kaartsje oan te spandearjen.
Mikhail Youzhny hat yn Rotterdam € 125.000,00 opstrutsen.

De waskman

It iennige dêr’t ik hjoed echt myn aardichheid oan hie wie buorman Postma.
Ik hearde him op klompen klepperjen op it klinkertpaad njonken ús hûs. Ik hie krekt strutsen en siet efkes achter de pc om dat wer kwyt te reitsjen. Ik fyn it moai, mar doelleas wurk, dat ik haw de manlju opdroegen net mear as trije boesgroenen elk wyks smoarch te meitsjen, want oars kin ik wol oan de gong bliuwe. Lesten hie Jan in haastputsje en woe er krekt dat boesgroen oan hawwe dat noch by it striken lei. ‘Wol mem...?’ De opdracht yndachtich dat memmen harren soannen net as prinsen ôfleverje meie oan skoandochters, griep ik de kâns oan en haw him efkes lês jûn. No ja, dat wol sizze, ik die it him foar en hy seach dernei. No mar hoopje dat er it salang ûnthâldt.

Mar Postma dus, hearde ik klepperjen, dat ik rûn nei de achterdoar om him op te heinen. Hie’k al sein dat ik der sa’n hekel oan haw at minsken der drekst mar ynbaarne? Sy binne my al ferskeidene kearen oer it mat kaam mei in heale piama oan, dus soks hoecht om my net. Postma brocht de waskkoer. Dat wol sizze, ik tink dat Postma de wask brocht dy’t de frou dien hie foar it doarpshûs. Dy wask besjoch ik meast mei arguseagen, en wol, omdat dy der folle skjinner en netsjeser útsjocht as minent. Al die handoeken, teedoeken, dweilen, ja sels de oanrjochtdoekjes sit net in tear yn. Sy strykt álles.

Ik kin my dêr net by. Sjoch, der binne ek minsken dy strike hielendal neat. De bûsdoeken net en de slopen ek net. Dat hoecht net, sizze se, want ien kear brûke en sjochst al net mear dat se strutsen binne. Dêr sit wat yn, fansels. Mar wa wol no net at er yn in krekt ferskjinne bedsje stapt, yn dat hearlik kessen dûke dat sa swiet rûkt nei striken? Soks animearret dochs?
Hawar, buorman brocht de waskkoer, en it foel my ynienen yn: wat as buorman no ek net as prins grutbrocht is? Miskien is it syn eigen hantwurk wol. Ja, dan sjochst dochs mei hiel oare eagen nei sa’n koer.

Minder Frysk, dus kwaliteit ynhâld moat better

Fan ‘e middei drok sitten mei Culler en Heslinga, want moandei hawwe wy in dreech tentamen fan it kolleezje literatuerskiednis ûnder tafersjoch fan prof. Goffe Jensma. Om healwei seizen ha’k efkes skoft nommen om sipelsop te sieden en wat ierpels op te bakken. Ik wie dochs mar allinne thús en dan hawwe je krekt it gefoel fan de jierdei: je meie sels witte wat je ite. Dus sipelsop klear, ierpels op sacht en efkes de tillefyzje oan. Wat sketst myn ferbazing: sjoch ik dêr de professor net sitten? Njonken Huub Mous noch wol. It like oars wol moai, dat reade en wite hier neist inoar. It hie better oarsom op de hollen sitte kinnen, want Mous liket my út aard wei wat read ta. Ynhâld en foarm, no.

Oare kant de tafel sieten in Katalaan, Miquel Marzabal Galano en Annigje Toering, ik tocht fan de F.N.P., mar dêr wol ik of wêze, dat wit ik net wis. De Katalaan hat in Fryske freon en ferwûndere him deroer dat der sa rûch mei it Frysk omgien wurdt en dat it sa’n bytsje brûkt wurdt yn iepenbiere romten. Wy Friezen soenen mear foar ús taal opkomme moatte. Der ûntwikkele him in aardige diskusje dy’t de presintatrise Miranda Werkman net hielendal yn de hân hie. Dat wie ek wol te ferwachtsjen, want it rôp emosjonele reaksjes by de sprekkers op. Net by de professor trouwens, dy bliuwt altiten sa rêstich as in pûn moal, mar de oaren sieten aardich op ‘e preekstoel. Foaral Mous
skeat út de slof. It wurd ‘twinge’ wurke as in reade lape op ‘e bolle.
Wat is twingen eins? At de pro-NLers harren sin krije, is it likegoed twingerij. Allinne is dat al sa lang oan ‘e gong dat wy dêr al net iens mear om meale.

It meast nijsgjirrige fan dit petear fûn ik de opmerking fan prof. Jensma dat it Frysk holpen wurde kin troch ynhâldlik goeie teksten te skriuwen of út te sprekken. As it wichtige saken betreft en dêr wurdt tapaslik op yngongen, dan makket de taal eins neat út en kin dat likegoed it Frysk wêze.
Fierder wie men it der wol oer iens dat de befoardering fan it Frysk de lêste jierren faaks tefolle by de ynstituten lein hat. Ik wit net oft dat wier is, mar dat nim ik graach oan.

Ik tink sels dat it ûnderwiis op de basisskoallen (dêr’t it lêzen en skriuwen begjint) en it fuortset ûnderwiis de bêste plakken binne om de taal goed op gleed te krijen. En dan net sa frijbliuwend at it no is, nee, men moat de skoallen twinge it Frysk ferplichte te stellen. It is folle better in taal jong oan te learen. Want in taal ferlieze giet fansels, mar ast âlder bist, kinst al wol fiifentweintich jier yn Fryslân wenne hawwe sûnder de taal oait mûnling yn de macht te krijen.

Ik woe wol dat dat dat ferrekte tentamen hjir moandei oer gie, ik haw goed oplet.

Hast wol ris wraak nommen?

Dat wie in fraach by ‘Man bijt hond’ hjoed.
Wraak. Wraak. Jin wreke. Ik tink dat dat minder faak bart dan datst eins wolle soest. As ik wraak nimme woe, kin ik my dêr eins neat by foarstelle. Wraak komt by my pas yn byld by ûnrjochtfeardichheid, as immen in oar moedwillich skeint, sûnder dat dêr drekst in reden foar oan te wizen is. En dan heakket it dus al, want kinst altiten op slach witte oft der gjin reden foar is? Dus op de died straffe dochst faak net. Je litte it ‘ûnrjocht’ oer je hinne komme en tinke: wêr komt dit wei? Wat sit der efter? Wêrom moat dizze persoan krekt dit tsjin my sizze of dit my (of myn famylje) oandwaan?
Mar by gefallen fan sinleas geweld fiel ik de wraakgefoelens wol yn my opkommen. At de oarsaak drank is, en de died dus net alhiel tarekkene wurde kinne soe, ja dan tink ik dat der altiten wol in ekskús te finen is. En dat jild ek foar dronken autobestjoerders. Se hawwe it net wold, mar se hawwe ek gjin war dien om it te foarkommen. No ja, soks soarte gefallen roppe by my dus wraakgefoelens op.
As ik der goed oer neitink soe ik de moaiste wraak de wraak op politisy fine, dy’t ien of oare maatregel dertrochhinne jage hawwe, dy’t minsken mei in tinne beurs treffe, of minsken dy’t ta de swakkeren yn de maatskippij behearre. Dan woe ik eins hawwe dat hja har oait sels yn dy posysje komme soenen en dan ûnderfine wat sa’n maatregel betsjut. It is kalvinistysk tocht, ik wit it, mar jo leare nea better as dat je it sels ûnderfine. Wraak is eins in re-aksje, hast de kar om dy aksje út te fieren of net.

Us Maaike had okkerdeis mei stúdzjereis nei New York west.
Omdat it in stúdzjereis wie, moasten de dagen troch groepkes studinten ynrjochte wurde oan de hân fan tema’s. Yn dit gefal: it apel tema. The Big Apple, the Money Apple, the Art Apple, the Movie-apple, the Apple for the thirst, etc., you name it.
Hiel nuttich eins wol, want hja moasten har ynlêze, se moasten efter tickets oan en dy tefoaren betelje en se moasten fansels ek soargje dat de ûnderdielen fan harren tema op inoar oanslueten. Ek praktysk moasten dy ûnderdielen te realisearjen wêze. As se tefier út inoar leinen, waard der tefolle tiid ferlern mei it reizgjen. Fuortendaliks krigest dan ek mei de manieren fan ferfar te krijen. Boppedat moast de lichaamlike kondysje prima wêze, want der soe nochal wat ôftoffele wurde. Ien fan de begeliedende dosinten hie sein dat men in stêd noait better kennen learde as rinnend. Dus wienen se yn en om Central Park hinne it bokje.
Alles wie ynoarder, útsein it netwurk yn it hotel dêr’t se ferbleaunen. Dat koste nochal wat, dus wy bleaunen ferstoke fan de reisferslaggen dy’t ús foar eltse dei tasein wienen. Ik koe it my eins net begripe, dat it brûken fan ynternet yn de F.S. of all places sa djoer wêze moast. Maaike hat dat oplost troch ienris wer thús der eltse dei in tekst fan ien dei mei wat foto’s op te setten. Dan krigest fansels wol it kommentaar dat minsken tochten dat se noch yn NY siet.
Op ‘e bank, lekker yn in tekken nussele sei Maaike dat se har wat frjemd fielde. No se thús wie, wie it krekt oft se noait fuort west wie, mar tagelyk ek oft se in hiel skoft fuort west wie.
En yn NY hie se it gefoel hân dat se al hiel lang fan hûs wie. Krekt as rûn se wat efter harsels oan.
Dat is de jetlag, leave, sei ik. Dat tink ik dan mar, want ik haw sels noch nea flein.
Oan har te sjen wie it earder in bêdlêch.




Efkes nijslêzeres foar de NBC...


http://www.gepkepoortinga.nl/

de poëtyske spieren

‘Daarom voor mij geen Laverman
tussen Leeuwarden en Sneek
Geen Ruurdsje de Haan-gepreek
De stilte, daar word ik poëtisch van’

boarne: http://www.huubmous.nl/2010/02/01/het-solipsisme-van-een-kind/#comment-94708



Knilles seit dat der net genôch blogge wurdt op it momint.
Oan de oare kant: der wurdt ús stilte oanrekommandearre.
Dat soe op de poëtyske spieren wurkje. Dat hat ek wol wat.

Lyts taalleske

Okkerdeis kaam Boate by my del. Boate docht dat út en troch. It is in âld freon fan ús heit, dy’t op ien of oare manier in swak foar my hat. Ik wit wol wêrom, hear. Hy hat eartiids in famke hân, dat oan leukemy ferstoarn is. Sy hie itselde fleurige oer har as my, sei er wol ris. Ik wit dat net, ik koe har net. At er soks sei fielde ik my altiten wat nuver, in bytsje skuldich hast, as koe ik der wat oan dwaan dat ik libbe en hja net. Mar Boate prate noait sa lang oer har. Hy stoarre efkes nei bûten en gie dan fierder mei wat er oan it dwaan wie. Of hy prate fierder.
Boate is in Harkyt.
Wy net, wy komme wol út de Wâlden, mar fan sêftere plakken. Ik haw wolris tocht dat wy de Hillbillies fan de Wâlden binne. Wy mei ús grutte gesin wienen altiten dyjingen dêr’t nei wiisd waard at der op skoalle in luzepleach útbrutsen wie. Of at der wer ris fruit stellen wie út de finsterbanken fan de klasse. Dat fruit namen de skoalbern mei foar it skoft, mar der miste altiten wol in apel of in par, en dan waard der nei ús sjoen. Wy seagen spikerhurd werom.
Hawar, it gie oer Boate. Boate mei syn smout praat. Boate fertelde by in bakje kofje dat er lesten op ‘e klaai west wie, by in pear maten fan it leger. Ut en troch, at er dêr dochs yn de buert wie, stuts er efkes oan en dan hienen se it oer froeger fansels. ‘Mar ja,’ sei Boate, ‘sy binne dêre sa serieus , hin. En sa kalm at se bliuwe. Soest tinke, sjitte dy minsken wolris út de slof?’
‘No,’ hie syn maat tsjin him sein, ‘de holle wurdt ús net sa gau oranje as by jimme út de Wâlden, Boate! Wy binne net sa’n driftich en opljeppen folkje. Wy skelle net sa gau en wy hâlde meast ek de hannen thús.
En át wy se brûke, dan leit der gjin ark yn.’
Dêrmei seach er mei in skean eachje nei Boate, want dêr wie wol fan bekend dat er eartiids gau mei de fûsten en soks klear stie. Boate wie hiel bêst, mar moast him net in mis wurd sizze, want dat koe samar ferkeard falle. Wat syn maat him sei, wie eins ek al gefaarlik.
Mar Boate wie gjin achttjin mear. Hy lake ris nei syn maat en sei:
‘Jonge, bêste maat, dat leit him net oan ús, hear. Dat wurdt ús mei de brijleppel ynjûn op skoalle. Hawwe jimme it alfabet dan net leard? It heucht my noch bêst. It gie fan: aap-noat-mes.
En at wy moarns wekker waarden hie ús heit noch foar it hinnefuorjen op earst al in healoere yn it hok stien te slypjen, alle moarnen.
No, en dan litte jo it risseltaat út en troch ek efkes sjen, net?’
Dat wie syn maat flot mei him iens.

Nijjiersdûk

De snie is fuort. It jier is op.
Wy hakje gatten yn it iis
en dûke yn it saunawetter.
De dea of de idioaten, moatst mar tinke.

Fiskerssin

Sa sêft en blierread
iezje ik op dy, myn skat,
kringelje wetter ta kronkels
jou dy oan my bleat
sjoch de blei springen
hjir yn Peazens Moddergat

Oergong

It wetter giselet glês
sa stadich straffend
- deade beammen
leauwe oan de ein -
as moat de maitiid wachtsje.
Wêrom besjoch ik dit?
Men wachte leaver op ‘e sinne
dy’t smoarge streken lûkt
en op ‘e sige stofkes glânzgje lit.

Hjir stean ik, de eagen lilk
om wat net bûge of barste sil,
it antlit ljochtet flammen.
Ik stean op frede, gjin oerjaan
mar de dâns fan dy nei my.
Yn trage wissens floeit my oan -
de nacht langet nei de moanne.

Blom fan it libben

Hoe’t ik dy fyn: yn in lekken lizzend
op de rêch, de eagen ferhelje
fan de flits fan it witten,
de wrâld leit njonken dy útspuid.

Ik telde de stientsjes fan dit paad,
read is wier en grien is it mier,
loftsôf is gewoan en rjochts wie
in soan dy’t moed mjitte woe.

Segeningen binne no ferbruid,
telst de helte en dyn rêch ferfellet mar
in krûpke makket koarte metten,
bonken rattelje as kastanjetten.

Wy knippe repen fan it libben
ôf, fuort dermei, it is net mear, hjir
en dêr in blomke op in farsk grêf,
dêrfoar is de ierde skepen.

In oare wyn

Dit is net myn nacht. Ik Phoenix,
   doe’t ik boppe it doarp fleach,
      doe’t ik ferlitten strjitten seach,
          in Arabyske nacht, winliks.


        Yn it moanneljocht sweeft it tapyt.
          De tsjokke loft liftet mar min,
          der is neat dêr’t ik de finger op lizze kin
        as libben guod, sterke spyt.


         De sok fan de lampe is op syn koartst,
      en it lemieret al, de wyn is soel.
    At hjir ea wat foar my te finen foel
wie it dizze nacht, dy’t skine moast.

It woeksen krûd

Hoe prachtich kinsto wêze?
Ik tref dy yn de tún
mei laapkes foar it folk,
in streekje read foar
al dy leave biten,
in griperke grien
foar poatige poelen,
in fjild dat nei de himel rikt.

Jin binne der by en jin binne der fan
sasto by de minsken bist
sasto de froulju kinst,
de sigret is de sigaar,
it libben fan in bon vivant
giet fan sprút nei boppeste bêste
salang’t it libben skikt.

† 104

Sy sliept. Sa djip en fêst dat

flústerjen, neamen en lûd útsetten

net telt. De keamer azemt de rook

fan wiete waskhantsjes. Ik fyn it skouder

op de taast en moat de broazelige bonkjes aaie.



De nachtpronkrêch fertoant in skuor.

Har jurk hinget oer in stoel en as ik wiis

lûkt sy as andert it nachtguod omheech,

de panty foarby, har skonken prikstokken

dêr't it fine gaas omhinne spookje moat.



Sy bazet lûd, biedt my har kopke molke

oan en wriuwt mei beide hannen it wetter

út de eagen. Ik bin de ûnbekende besite

dy't op snein oanwaaien komt. Wy kinne

inoar ferstean, mar fan it sprekken net.

Earste leafde

‘Wolst springe, of sweve?’ frege pake.

‘Sweve!’ sei it bern.



en ik joech dy myn hân en wy dienen it

fan doe ôf meiïnoar.

Wat koenen wy libje! Wy beleinen

bêd en brochje, wy heinen de segen

út de loft en brûsden fan enerzjy.



Wat is leafde?

It is wat farsk út de eagen floeit,

in stream dy’t streaket ast by my del rinst,

it hert dat tsjûkeret by dyn swym.

Mar leafde, leave, bestiet net.



Sy komt as in ljip yn de maitiid

en giet mei de guozzen fan de winter,

simmers siket se net

en de hjerst, och yn de hjerst



kin se springe.

Mar sweve docht se it leafst.

Ka, ka

Tip top tipeljend wa
sit dêr de heakse ka
as wie it syn sark
de beïere bjirk it ark

iepen eagen bolle kralen
kin er nei de himel tale
sykjend nei twiich of bút
skreaut er freugde út.







Ka, ka



Tip top tergend blauw
zit de haakse kauw
als was het zijn zerk
op een geaderde berk

open ogen bolle kralen
kan hij naar de hemel talen
op zoek naar twijg of buit
schreeuwt hij vreugde uit.









Houtsnede: Jan Mankes, 1918

Fantastysong

Dizze bliuwt fantastysk fansels:

(ik kin spitigernôch it filmke net deladen krije)


http://www.youtube.com/watch?v=JKtr1yEKxYg

I.M.

Hy lei healweis
it wurdearjen fan libben,
mei ûnberne wurden,
it moed fan dracht swier.

It tsjustere, it waard nacht.

fan, ja

saboartsje

It puberjen fan de bern is hast oer, wol ik oannimme. De jongste is 18½ en de âldste wurdt yn maaie 21. Folwoeksen? Ja, yn alles, útsein finansjeel.
Dus ik tink dat ik de kop fan dit weplok mar ris oanpasse moat. Bart der einliks noch wol wat? Jawol, jawol, mar sa’t ik al tsjin Sipke sei; myn holle ken gjin twarjochtingsferkear, jonge. Der is in ynstream en der is in útstream, en as it iene tsjin it oare opstreamt krigest grodzemods. Dus sadwaande efkes wat mear ynput. De fakânsje is yn sicht, dus wa wit. Lykwols moat ik der oer neitinke oft ik de tried nei de fakânsje wer oppakke sil; foar de master gean,
of mar efkes in sabbatjier?

ferrassing!

47....

Hoe tearst hannen om in teekop

Wy brochten fuort
de tiid fan ûnwissichheid
de hope
ferwachting

wy wachtsje net
wy binne allinne
it ferrin
fan mear noch no

wy gean werom
nei dêr’t net mear is
twongen
te heugen oan

hoe’t wy byinoar wienen
de ferbining ferbrutsen
los fan
ik haw dy leaf.

Hinne of net hinne?

Portretten Winnaarnominaties


De jury heeft de volgende gedichten genomineerd voor de hoofdprijs van dichtwedstrijd "Portretten".

Bob Duijvestijn - De boer (naar Permeke)
Bob Duijvestijn - Infante Margarita (naar Velasquez)
Edo C.H. Winkel - zelfportret
Heleen Kuipers - Schildersgerei
Jack Terrible - Elfje
Jan Fokke Oosterhof - Een portret van de meester
K.E.M Gommers - Portret
Linde Groendijk - Ik ben een Dom blontje *
Marc Dejonckheere - Zakovsek
Marc Eyck - Persona
Margaretha van Wijk - Portretten I tot V
Margriet Notenboom - Schrijversportret
Marjo Schoonheim - Meisje
Miranda Mei - Galerij van hoop
Miranda Mei - Schoorsteenmantelzorg
Willemien Mensinga - Stil Kind

De prijswinnaars zijn tevens per e-mail op de hoogte gesteld en zij zijn gevraagd om 2 tot 4 portretfoto's van groot formaat op te sturen naar info@degsk.nl.
De dichters mogen hun werk voordragen op nationale gedichtendag 29 januari om 14:00u in deBieb te Velp.

* Dingt niet mee naar de hoofdprijs, maar zal een aanmoedigingsprijs ontvangen.

Presentatie:

Op nationale gedichtendag 29 januari 2009 wordt van 14.00 - 17.00 uur gepresenteerd in:
deBieb
Den Heuvel 32
6881 VE Velp

Galery fan hope

Lêst de krante en stoppest in piip,
de wiken gliere yn kadâns;
de tillefoan is in rêstich húsdier
oant hja komt mei in ferrassing:
noch twa moanne draachtiid.

Mei feardige hân knapst
yn gedachten lege keamers op,
besjochst foto’s oan it lewant.
By de trep del makkest plak
foar it ûnbekend gesicht.

Wekker wurde is oars;
waskest in gniis en pakst
in foarnimmen út de kast,
hellest ôfsakke moed op en
tinzen oan ferlerne dochters.

Leist de piip yn de skjinne jiskebak,
stoppest wat hope yn de bûse
en nimst de trein nei Leien.
Dêr stapst út, tsien jier jonger
mar eltse stap mear pake.

Wol wat nuver, net?

Hjoed hie ik in tentamen fan Ynlieding yn de literatuer fan it jier 1600 ôf oant heden oan de RuG. Us dosint is Goffe Jensma. Hy jout ek oare kolleezjes en oan ien dêrfan nimt Janneke Spoelstra diel. Fan 'e middei hienen wy dus mei ús eigen fêste ploechje tentamen, mar skynber moast Janneke noch in (oar) tentamen ynhelje, want dy krige ek opjeften foar de noas.
Ien fan de fragen dy't oan my steld waarden wie dochs wol hiel nijsgjirrich; oft in Jikselibben by de Fryske literatuer heart en wat de arguminten dêr dan foar wienen. No siet ik foar Janneke oer, dus ik haw har mar ris goed yn de eagen sjoen foardat ik begûn te skriuwen...

Namaste!

ik notearje trije wizen:
in Nepalees
in Litouwer
en in Marokkaan

har eachlidden biede my oan
frije fragen en prottens
troch in tsiisdoek te parsen

myn stimme waakset as dame
fan fleis en bloed nei wetter
en brokken, wyt,

in suverheid dy’t sear docht
en eagen opljochtsje

as ik skriuw hingje ik
leafde oan myn fingers











Namaste!


ik noteer drie wijzen:
een Nepalees
een Litouwer
en een Marokkaan

hun oogleden bieden me aan
vrije vragen en wrevel
door een kaasdoek te wringen

mijn stem groeit als dame
van vlees en bloed naar water
en wrongel, wit,

een puurheid die pijn doet
en ogen oplichten

als ik schrijf hang ik
liefde aan mijn vingers

Postma en de frou

Fan 'e jûn kaam de nije buorfrou efkes del. Ik haw se in kopke tee oanbean, mar dat sloech se ôf. Doe hienen wy al yn de keamer sitten, de hal trochwest en in heal oere yn de keuken stien te praten.
Dat falt my wol op; ast de minsken in rûnlieding joust, binne se samar wer by de achterdoar. Wol maklik eins om soks te witten.

Ik skreau de lêste tiid wol fersen oer 'Postma en de frou', dat wienen dan de buorlju. Nimmen fan harren kin dat op harsels belûke, want der hawwe de lêste tsien jier wol tsien kear oare bewenners njonken ús sitten. It wie de muoite net harren nammen te ûnthâlden. Dat it sa'n trochrin wie kin wat oer dat hûs sizze, oer de Postma's, of oer ús, fansels.

Hawar, no hat buorfrou hjir west, en ik freegje my ôf: kin ik noch wol ûnbefongen oer Postma en de frou skriuwe?
Hinget even fan de duer fan har ferbliuw ôf, tink.

Winternachten - Den Haag

NIEUWSPAGINA NCRV 07-01-2009

Winternachten kiest winnaar dichtwedstrijd

De organisatie van Winternachten - internationaal literatuurfestival heeft uit tien genomineerden één winnaar gekozen van de dichtwedstrijd ‘Fake! Of de gemanipuleerde waarheid’. Het gedicht ‘Op de mooie vrouwen’ van Miranda Mei is gekozen als winnend gedicht.

Miranda Mei krijgt twee kaarten voor Winternachten op vrijdagavond 16 of zaterdagavond 17 januari 2009.

Vanwege de grote respons en het grote aantal mooie gedichten, was het voor de jury niet makkelijk een winnaar te kiezen.

Lees hier het winnende gedicht van Miranda Mei:


Op’e moaie froulju




Sa gean wy dan –
wy yn de wein
en jimme te foet,
wy ride nei lofts en
jimme rinne nei rjochts.


Wy ferlitte de muzyk fan de akkordeon
en al dy moaie froulju
dy’t dûnsje yn it kearsljocht
op it plafond.
Wy gean op hûs oan,
it hûs mei glêzen sniegerdinen,
de stiennen hurd mei blauwe gloed
en de baltende boarre fan de iere moarn.

Jimme gean op besite, trijeresom,
nei de keunstner mei it buordsje oan de wei,
mar gjin hûn dy’t jin yn de mjitte komt.
Jimme doarmje om en nimme
apels en wylde woartels
yn in plestik taske mei nei de stêd,
dêr’t jim hûs de hannen ophâldt.

Wy wolle net werom,
der dûnsje ús froulju yn de holle:
kom, kóm!
Wy gean allegear werom.






Op de mooie vrouwen

Zo gaan wij dan –
wij in de wagen
en jullie te voet,
wij rijden naar links en
jullie lopen naar rechts.

Wij verlaten de muziek van de accordeon
en al die mooie vrouwen
die dansen in het kaarslicht
op het plafond.
Wij gaan naar huis,
het huis met glazen sneeuwgordijnen,
de stenen haard met blauwe gloed
en de jankende kater van de vroege morgen.

Jullie gaan gedrieën op visite,
naar de kunstenaar met het bordje
aan de weg, maar geen hond
die je begroet.
Jullie dolen rond in de tuin, nemen
appels en wilde wortels mee
in een plastic tas naar de stad
waar het huis z’n handen ophoudt.

Wij willen niet terug,
er dansen vrouwen in ons hoofd:
kom, kóm!
Wij gaan allemaal weerom.

miranda mei | 20 oktober 2008

De overige genomineerden (in willekeurige volgorde) zijn:

* Firma (H.S.P. Bitter)
* Witkalk, of: waar heit de waakvlam (Sunshine Tenochtithlan)
* Zorg voor de (lilalicht)
* Ad Kalendas Graecas (Mercedes)
* Bitterzoete dagen (amethist)
* Wie dacht (Hans Manders)
* Zelf (Le Penseur)
* Valse noot (Kim Weckx)
* Fata morgana (Mario)

De veertiende editie van Winternachten draait om ‘Fake!’. Kies uit meer dan veertig programma’s rond het thema manipulatie en waarheid in literatuur, media en politiek. Laat u meevoeren door schrijvers, dichters en denkers die op zoek gaan naar de laatste resten van waarheid en waarachtigheid. Of laat u zich liever verleiden door de leugen?

Het festival opent in de Nieuwe Kerk met de Winternachtenlezing door de Somalische schrijver Nuruddin Farah. Daarmee start een vierdaags festival op vijf podia in en rond Theater aan het Spui in Den Haag.

Meer dan tachtig schrijvers, kunstenaars en musici uit de hele wereld treden op, zoals Amitav Ghosh, Alain de Botton, Connie Palmen, Namgyal Lhamo, Gerrit Komrij, Izaline Calister, Herman Koch, Naima el Bezaz, Kristien Hemmerechts, Nury Vittachi, Shrinivási, Nelleke Noordervliet, Perihan Magden en Margriet de Moor.

Lees hier alles over Winternachten - internationaal literatuurfestival

De dagen dêrnei

Tal dielnimmers: 52
Die-hards: 2 man alle 11 kearen dûkt, 2 man 10 kear dûkt
Temperatuer wetter: 5 graden
Utferkoft: snert en Bearenburch
Tal dûkers: 1 (oaren hienen ûnderweis maleur mei de auto)
Iisdikte: 10 sintimeter
Grutte wek: 50 x 50 meter
Publyk: 1100 - 1250 man
Utdield: oranje mûtsen
Risseltaat: snotterige soan

It giet oan! Moarn!

Yn Boerum sil dit jier de alfde Nijjiersdûk wêze. In flink tal minsken wolle it nije jier mei in frisse dûk begjinne.
Elts jier komme der mear dielnimmers en ek it besikerstal waakset oan. Diskear dogge der dielnimmers fan World Servants út Dokkum, Damwâld, de Westerein en Surhuzum mei om troch dizze sponseraksje jild te garjen foar har projekten. Unbewende, mar drystmoedige springers foar it goede doel.
De organisaasje fan Boerum fynt it geweldich dat safolle jonge minsken harren yn it nije jier op in positive manier ynsette wolle foar frijwilligerswurk.

De Nijjiersdûk is al jierren in grut barren yn Boerum. Bewenners fan it doarp en út de omkriten nimme graach de gelegenheid te baat om inoarren in lokkich Nijjier ta te winskjen. De kofje, sûkelarjemolke en snert binne dan net oan te slepen foar it tûzenkoppich publyk.

Op tongersdei 1 jannewaris 2009 om persys 12.00 middeis sil Joop Atsma (lid fan de Twadde Keamer foar it CDA) it startskot jaan foar de 11e Nijjiersdûk. Dit sil gebeure mei grut jûchhei fan it huverjend tasjend publyk. Mei dit froastich waar rekkenje wy op moaie aksjefoto’s.

Moarns om alve oere hinne hat it dûktiim ‘Triton’ fan Kollum de Boerumer haven al op feiligens ûndersocht. It tiim sil der ek tafersjoch op hâlde dat har er nei de Nijjiersdûk gjin achterbliuwers yn it kâlde wetter befine.
Foar de feilichheid op ‘e dyk hat de gemeente Kollumerlân dranghikken beskikber steld. Der binne EHBO-lju oanwêzich, mar dielnimmen bart fansels op eigen risiko.
De muzikale bydrage is as fan âlds fan eigen boaiem; shantykoar ‘Haven yn Sicht’ fan Boerum. In dikke tritich sjongers en muzikanten sille mei harren fleurige en harmonieuze ferskes de springers moed ynsjonge.

De organisaasje dy’t bestiet út de famylje Poortinga, Jetze Haarsma en Willem de Boer. Mei in grutte frijwilligersploech wurdt gearwurke om der wer in hiel festyn fan te meitsjen.
De organisaasje riedt de dappere dûkers oan om frij fan alkohol by de haven ‘De Dwinger’ oan de Mearpeal te ferskinen, sadat se fris en feilich oan it nije jier begjinne kinne. Oan de Nijjiersdûk fan Boerum waard dit jier foar it earst it predikaat ‘Serieuze Dûk’ takend troch de grutte sponser Unoks.
Foar eltse dielnimmer is der in smaaklike attinsje beskikber.
Oant moarn!



Alles op in rychje:

lokaasje:

de Boerumer haven ‘de Dwinger’, adres: de Meerpaal

datum en tiid:
Nijjiersdei middeis om 12.00 oere persys

tal dielnimmers:
skat boppe de 100 (dit wie noch foar de froast)

oanmelde:
in oere foar it begjin by de organisaasje oan ‘e haven

starter:
Joop Atsma

dûktiim:
Triton út Kollum, om 11.00 oere hinne

muzikale meiwurking:
Shantykoar “Haven yn Sicht”

Sânkerrels

It is der net mear.
It gloep fuort as sân en woartele net,
útsein yn neare nachten
as de salvepot der oan te pas komt.

De salve wurdt op de foarholle strutsen,
earst yn in krúske en dêrnei útfeid.
Dan begjint it krús te praten:
Kom, omkefaam, kom

noch net.
Dêr kin ik net op sliepe.
It blomket yn myn dreamen
en alle moarnen fei ik wurden út.

de sweefanger

yn it tsjuster lizze hûs
en hiem, de greiden
yn it boek fan dagen

fiele
net witte

fan hiel te libjen
hoe dea te gean

tichter op it libben
fierder fuorttikke

in wier minsk
neaken
wynt de tiid op

Obe Postma kin ek útnaaie!
oer in oar
as himsels stinne

it ferskil
fine
yn tadwaan en tajaan

Min Modersprak

Klaus Groth



Min Modersprak, wa klingst du schön!
Wa büst du mi vertrut!
Weer ok min Hart as Stahl un Steen,
Du drevst den Stolt herut.


Du bögst min stiwe Nack so licht
As Moder mit ęrn Arm,
Du fichelst mi umt' Angesicht
Un still is alle Larm.


Ik föhl mi as en lüttjet Kind,
De ganze Welt is weg.
Du pust mi as en Vœrjahrswind
De kranke Boss torecht.


Min Obbe folt mi noch de Hann'
Un seggt to mi: Nu bę!
Un »Vaderunser« fang ik an,
As ik wul fröher dę.


Un föhl so deep: dat ward verstan,
So sprickt dat Hart sik ut.
Un Rau vunn Himmel weiht mi an
Un Allns is wedder gut!


Min Modersprak, so slicht un recht,
Du ole frame Ręd!
Wenn blot en Mund »min Vader« seggt,
So klingt mi't as en Będ.


So herrli klingt mi keen Musik
Un singt keen Nachtigall;
Mi lopt je glik in Ogenblick
De hellen Thran hendal.









Myn memmetaal




Myn memmetaal, ik bin mei dy begien!
Fertrout ta de teannen út!
Al wie it hert ek fan stiel en stien,
do stjurrest him derút.

Do bûchst myn stive nekke sa licht
lykas memme hân en hûd,
wjukkesto my om it gesicht
en wei wurdt alle lûd.

Ik fiel my as it bern lang lyn,
de hiele wrâld is wei.
Do pûst my as in maitiidswyn
en makkest my fan krupsje frij.

Us pake nimt my noch de hann’
‘No bidde!’ is gjin rie!
‘Us Heit’, begjin ik dan,
sa’t ik eartiids ek wol die.

Ik fiel sa djip: dit wurdt ferstien,
sa sprekt it hert syn noed.
De rêst fan de himel fiel ik ynien’
en alles is wer goed!

Myn memmetaal, sa sljocht en rjocht,
do âlde eale sprake!
‘Us Heit’ sis ik mei al myn nocht
en bloed en mûle kinne min fersake.

Sa hearlik klinkt my gjin muzyk
en sjongt gjin nachtegeal;
noch efkes en dan rinne my lyk
de kleare triennen prinsepeal.







Klaus Groth
oerset: R. de Haan

Heit groetet de sinne

Der sit in wrâld yn dyn sinne
en hoe’tsto meidraaist mei de beammen
dy’t wy joegen op de heitedagen

hellest de wrâld nei it hiem
elk kin der sûnder skruten komme
sprekst se oan, ferhellest fan doe

hoe’t alles gongen is, do de wrâld
ynteachst mei hinnen fan de hoanne
en no skarrelesto om hûs

do wolst de jierren warre
thús ûntspringst de dûns fan de drokte
ast dy delsetst op ien fan de stille stuollen

ûnder de fjirtjin fruchtbeammen om it spul hinne
draaisto mei de sinne mei
sjochst nei boppen, telst de apels en parren.

Ik libje, dus bin net dea

Dit is wat ik net ferdrage kin:
it wurk behindere fan deistich libben,
literatuer, wittenskip en tabak.
De skientme fan in kaktus
sjoch ik seldsum, oars as in glês
by in krûk drank mei in koark derop,
krûpdieren dy’t inoarrens sturt sykje,
it sletten skrift fan Job.

Wat libbet wol krûpe fan 't papier,
wat ûnrêstich siket dûkt werom yn 't boek.
Dêrom dat ik in planke skoep,
in glydbaan fan it libben nei de dea.
Sa bin ik God, yn alle ivichheid
bliuwt myn skepping bestean.
Dochs hoedzje ik my foar Job:
ik driuw op idelheid.

103

Sy sliept. Sa djip en fêst dat
flústerjen, neamen en lûd útsetten
net telt. De keamer azemt rook fan
wiete waskhantsjes. Ik fyn it skouder
op de taast en moat de broazelige bonkjes aaie.

De nachtpronkrêch fertoant in skuor.
Har jurk hinget oer in stoel en as ik wiis
lûkt sy as andert it nachtguod omheech,
de panty foarby, har skonken prikstokken
dêr’t it fine gaas omhinne spookje moat.

Sy bazet lûd, biedt my har kopke molke
oan en wriuwt mei beide hannen it wetter
út de eagen. Ik bin de ûnbekende besite
dy’t op snein oanwaaien komt. Wy kinne
inoar ferstean, mar fan it sprekken net.

op kommendewei

oarsom

It is hast safier dat ús Maaike op keamers sil. Dat wol sizze: at se útlotte wurdt by Windesheim yn Swol. Wy hawwe al fan alles yn de garaazje te stean: in wyt farve bêd sûnder matras (moat in nijen komme, se wol net boppe in oar syn swit hingje), in elektrysk itensierdersplaatsje, in taffeltsje mei twa stuollen, in bysettaffeltsje, bêdguod, diggelguod, ensf. De auto kin der alteast net mear by.

Wy hâlde har guont dingen wol foar, mar Maaike docht krekt har eigen dingen. It is suver oft se yn dizze leeftyd koarken yn de earen hawwe. Asto wat seist, dogge se krekt wat oars. Us mem waard dêr eartiids nei ferrin fan tiid aardich handich yn. Dy sei mei doel it ferkearde, dan dienen se krekt oarsom at sy sei.

Maaike kriget no sa stadichoan ek yn de gaten dat it libben wol oars wurdt at sy op keamers giet. Thúskomme út skoalle of fan it bybaantsje en dan moat it iten noch sean wurde. Sels ôfwaskje, gjin masine dêr't it yn weiset wurde kin. Gjin lekker bakje tee jûns foar de tillevysje, of sy moat it sels al meitsje. De boel skjinhâlde. Sels boadskip dwaan. Wy hawwe fan 'e wike ris mei ús beiden boadskip dien. Sy hie der gjin sinne oan, mar it moast in learmomint wurde, dat ik haw se gjin kar jûn. Sels moast se nei it Krúdfet en dêrnei by my melde yn de Poi. Doe is se derachter kommen. Ik haw har optelle litten wat sy tocht dat sy wyks nedich wie. Dêr skrok se fan, hahah.
Sy sil noch wolris mear skrikke.

Jûns rôp se Jopie, ús ûndogense kat, by har. Dy sil se aant ek wol misse, at se op harsels is. Jopie woe wol efkes mei har strinkje kralen boartsje. Se liet him ûnder de stuollen en tafels trochfleane oant se sels achter de pûst wie. Doe betocht se wat oars.
"Joop" sei se, "no moatsto presys dwaan wat ik sis.
Ik sil dy efkes hypnotisearje mei dit string kralen.
Do hoechst allinnich mar op te letten."

Joop die braaf wat him sein wie.
It kopke gie aloan hin en wer, de eachjes waarden swier.
"En no blaffe!" sei Maaike.
Moast miene dat er dat woe?

At dyn hier mar goed sit

Dêr stean jo dan. Mei de lytse trep yn ‘e hân ûnder de flaggestôk.
Ik hie socht om in skoaltas fan ús Maaike, mar dy hat allegearre fan dy djoere merkdingen. Dat begrutte my om dy bûten yn in it snústerige waar te hingjen. Dat soe sy my ek net yn dank ôfnimme at se moarn thúskaam.

Nee, ik hie in better idee: sy mei ommers sa graach winkelje? En by eltse himsels heechhâldende winkel kriget se in djoer taske: in legergriene mei in liuwke deroan, in swartenien mei goudene letters derop, in witen mei in sebralintsje deroan...De swarte koe it wol dwaan, besluet ik. En dêr hinget er dus, pontifikaal: fíftysíx. Der kinne in hiel soad boeken yn, mar dy hawwe dizze tas noch nea sjoen. Se hoege tsjinwurdich net alle boeken mear mei te tôgjen, der binne no klúskes op de skoallen. En Maaike hát wat boeken hin en wer sleept, want dy hat fjouwer en fiif Havo yn 1 jier dien op it Sprintkolleezje yn Grins, achter har kappersoplieding oan. No is it paad frij foar it Windesheimkolleezje yn Swol. Want Maaike wol sjoernaliste wurde, by in krante, of radio of televyzje.

Moandei kin se de boeken wer by de boekhannel yn Grins ynleverje. Dy kinne noait allegearre yn har skoaltas. Helje wy de Fiftysix dan wer del, dan kinne se dêr kinne wol yn, tocht ik, en rûme de trep wer op.
‘Ast no by televyzje te wurk komst, hast ien foardiel,’ sei Jan; ‘dyn hier sit altiten goed’.

Fryske ramsj

It fan âlds Jiddyske wurd ramsj betsjut yn it algemien: ûngeregeld guod, rommel, mar wurdt spesifyk brûkt foar boeken dy’t tsjin ôfbrekprizen op ‘e merk brocht wurde: it saneamde moderne antikwariaat. Hjirby giet it om nije, net earder ferhannele boeken dy’t net goed mear ferkeapje en dy’t troch de útjouwer ferramsjt wurde, dat wol sizze: oanbean tsjin sterk ferlege prizen. It giet dus net om de troch antikwaren ferkofte twaddehâns of âlde boeken.

Frij nei Wikipedia.





Opdien yn in loads efter Stg. It Fryske Boek, fan boppen nei ûnderen:
(ik soe der in foto fan meitsje as ik in digitale kamera hie):

17 Fryske winskkaarten
Spraaklear II, Afûk, gearstald fan J. Boersma en G. van der Woude
Boarneboekje fan resinsjes fan de Fryske literatuer, Afûk, gearstald troch Gjalt Jelsma
Bûter brea en griene tsiis, Afûk, A. Bosma-Banning
Stavering, drs. F.B. Dijkstra
Under fearne goaden, Abe de Vries
Mata Hari, Het Mysterie, Aukje Mulder (lêslint besprinkele mei Jicky (1889) fan Guerlain)
Subsydzje foar de Graal, Cornelis van der Wal
Fan oer see en fierder, Tsjêbbe Hettinga
Biten en Brokken, T. Gerlofs
It foarlân, Marten Toonder, oerset troch Harke Bremer en Jarich Hoekstra
De witmutse, Marten Toonder, oerset sjoch boppen
List fan iterijwurden, Fryske Akademy, Rienk de Haan
Listen fan goaden en bisten, Bornmeer, ferskate skriuwers/fertellers
Dream yn blauwe reinjas, Bornmear, gearstald fan Hein Jaap Hilarides en Tsead Bruinja
De dame fan myn dagen, Jan Kooistra
De Moanne, jiergong 7, nrs. 2 en 3
No, Frysk tematiidskrift nr. 23



Totale kosten: € 15,00

Dat wie wol in ritsje wurdich, sei de keapfrou.

Dy jeugd fan tsjinwurdich...

Us Joop wurdt folwoeksen.
Hy hat lesten al in wier manmoedige striid levere mei syn mem. De plokken hier stoden yn de rûnte. It wie in koart, mar fûlbannich gefjocht. Ik koe gjin winner oanwize. Sa hurd at se op inoar yn flein wienen, fleagen se ek wer út inoar. Minoes naaide út en Joop stie wat dûzelich mei de kop te skodzjen. Neffens my is Joop der op ‘t heden wat yn wei; hy wit net wêr’t syn belangen lizze.

Okkerjûns kaam ik yn it hok en hearde immen ôfgriislik skrânzjen. It friet der mar op ta. Ik sjen, want ús katten binne fatsoenlik opfied. Doe’t ik yn it healtsjuster einlings fokusse koe, seach ik dat der in stikelbarchje ta de kattebrokken siet. It bistke hie best honger, want it seach op noch om en haffele dat it in aard hie. Jopie siet der noch gjin twa meter fan ôf en joech gjin azem. ‘Blinder!’ sei ik tsjin Jopie, ‘bisto no in waakkat? Hjir hawwe wy neat oan hin?’ Mar Joop seach my oan as woe er sizze: ‘minske, wêr makkest dy drok om. Sjochst net dat it bistke honger hat? En kin it miaukje?! Hy moat ommers taslaan dêr’t it kin.’

Ja, tocht ik by mysels, dêr hat Joop fansels ek wol gelyk oan. Lit mar sitte dan. En ik draaide my om en gie werom yn ‘e hûs. Mar der sit in rút yn de doar en ik bleau stean om noch efkes fan it byld te genietsjen. Ik wie dochs de gastfrou, no?

De ychel hie genôch hân en strûsde nei de bûtendoar by Jopie del as stie er der hielendal net. Joop seach him net, dy siet yn it doarsgat nei bûten te sjen. Fol oandacht. Ik folge Jopies blik, en potferdoarje, dêr skarrele nóch in stikelbaarch om. It wiifke? Sy kaam der net yn, wat skrutener dan har mantsje tink. Joop spile foar portier, mar dan wol in passivenien.

Nuvere freonen hat dy jeugd fan tsjinwurdich.

Fries oer de Grins

Om vijf voor twee ’s zaterdagmiddag 17 mei stond ik enigszins verward aan de Raadhuisstraat nr. 2 voor de deur van een gesloten galerie.
‘Alleen zondags open’ stond er op een wit kaartje achter het raam van het geblindeerde huis. Natuurlijk had ik weer niet goed op het adres gelet, ik wist alleen dat ik in de Raadhuisstraat van Eenrum moest zijn. En zo’n durrep heeft toch niet meer dan één galerie? Wel dus. Toen ik maar even verder wandelde kwam het vroegere raadshuis in zicht. Mooie hoge stoep ervoor. En yup ja, waarachtig ook een galerie. Met in- en uitlopend volk, dus dit kon wel eens bingo wezen. Eenmaal binnen zag ik een handjevol mensen bij een ovale soort stamtafel zitten. Hier moest ik zijn! Nu zag ik ook het programma van die middag op tafel liggen:

Galerie het Raadhuis, Raadhuisstraat 17, Eenrum

14.00 - Erik Harteveld & Coen Peppelenbos
14.45 - Sieger M. Geertsma & Egbert Hovenkamp II
15.30 – Suze Sanders & Rense Sinkgraven
16.15 - Jan-Jaap Reinders & Cornelis van der Wal

Er stonden nog een drietal locaties vermeld: Kunsthuis Noordwaarts, Hoogstraat 14, Eenrum, Kunst om de hoek, Hoofdstraat 25, Eenrum en Kwekerij De Kleine Plantage, Handerweg 1, Eenrum.

De dichters zouden in de verschillende locaties in wisselende samenstellingen optreden. Als luisteraar kon je op één locatie blijven zitten, de dichters haastten zich wel naar je toe.
Van de achtergronden van de meeste optredende dichters weet ik nagenoeg niets. Dat is makkelijk als je graag blanco luistert. Bovendien is het dan aardig te merken dat je als neutrale luisteraar bepaalde aspecten van de optredende dichter zijn opgevallen, die je later eventueel in verband kunt brengen met zijn of haar achtergrond.
Omdat ik zelf ook dichter ben, luister ik misschien net even iets anders dan de willekeurige toehoorder of poëzieliefhebber. Het liefst luister ik met de ogen dicht, maar sinds ik een paar maal verwijtend ben aangekeken wegens een vermeend gebrek aan belangstelling, richt ik mijn ogen maar op een vast punt in de zaal en trek ik mij terug in mijn hoofd.

Na het eerste blokje van twee dichters schoot me een opmerking binnen van iemand die onlangs nog tot mijn eigen publiek had behoord. Deze persoon, een man was het, vond dat de gedichten niet ingeleid dienden te worden met een achtergrondpraatje. Hij vond dat als het gedicht als een kunstwerk gezien moest worden en daarom zonder toelichting kon. Voor een deel geef ik hem daar geen ongelijk in. Aan de andere kant is het voordragen van gedichten ook een vorm van communicatie met het publiek. Sommige gedichten worden helderder in zo’n toelichtende omlijsting. Daardoor komen de scherpte, de humor of andere aspecten nog eens zo duidelijk naar voren. Ik weet niet of dit voor elk gedicht geldt. Bij mij niet, in ieder geval. Aan de andere kant zorgt zo’n praatje tussen de gedichten door vaak wel voor een ontspannen sfeer.

Als eerste hoorden de ongeveer tien aanwezige luisteraars Erik Harteveld. Hij was van plan om een prozatekst voor te lezen als ware het poëzie. Nu moet ik zeggen dat hij een vreselijk mooie, sonore stem had, maar bij aanvang vreesde ik toch dat ik naar een soort in memoriam zat te luisteren, of dan tenminste toch een zeer duidelijk gearticuleerde preek. Zo gedragen klonk zijn stem. Allengs voerde die stem me wel mee het verhaal in, maar ik kon mij helemaal aan de sacrale sfeer onttrekken. En het is nog maar zaterdag. Niettemin waren zijn korte verhalen heel toepasselijk en zijn (rijmend) gedicht liep als een tierelier. Een genoegen om naar te luisteren, deze eerdere stadsdichter van Assen.
Coen Peppelenbos stond er af en toe wat verlegen bij, bedremmeld zelfs. Dit zorgt er voor dat je gaat opletten, want zo iemand kan wel wat extra steun gebruiken, nietwaar. Hij vertelde vrij veel over de achtergrond van zijn gedichten en liet af en toe een plaatje zien uit de bundel waaruit hij voorlas. Zijn gedichten vond ik vooral opvallen door de klanken en de afwisseling tussen serieus en humor, vaak nog binnen één gedicht. Ook is de eindregel meestal vrij opvallend. De ene keer is het een uitsmijter, de andere keer een afsluiter. Om een eerder gedicht, waarin volgens mij Zuidhorn voorkwam, maar dat hij niet herkende, heb ik zijn bundel gekocht. Daarna was mijn budget verbruikt (sorry, Cor). Thuis heb ik het natuurlijk nog even nagezocht, ik doelde op het gedicht ‘Voorpijn’, met als eerste regel: ‘Dat de spoorbrug instort bij Zuidhorn, […]’ gepubliceerd in de bundel ‘Lust rum’ van de Dichtclub 2007. (Wat hééft die club toch met rum? Nu zitten we alweer in Een rum.)

In het volgend blokje verschenen Sieger M. Geertsma, Egbert Hovenkamp II en Bart F.M. Droog. Sieger is een echter performer; hij gebruikt zijn stem, zijn lichaam en zijn charme. En, o ja, het zwarte boekje waarin zijn teksten in priegelschrift staan. Gestroomlijnde gedichten vond ik het, met hier en daar een vraagrimpel mijnerzijds. Is het nu hem, of zich? Hij zag achter hem? Enfin, aan water en dieren ontbrak het hem niet; een haas op een zeeschildpad en Jona hoorde toch echt in die walvis.
Egbert Hovenkamp II (II? Grootvader of vader ging hem voor?) deed mij denken aan een oudere versie van Gijs ter Haar. Lekker veel beschreven, oorbel in en kale kop. Zijn gedichten vond ik verrassend, misschien ook omdat ze in het Drents waren. Nu hoorde ik ineens ook dat het Stellingwerfs hier woorden van geleend heeft, bijvoorbeeld: lichtkaans (waarschijnlijk). Lange gedichten van deze lange, graatmagere dichter die in alle toonaarden de vrouw beschreef. Ik wist dat het Nederlands veel bijvoeglijke naamwoorden kent, maar dat ze ook bijna allemaal van toepassing zijn op de vrouw? En dan toch eindigen in dauw. Deze dichter heeft nog geen bundel, maar er komt binnenkort een CD van hem uit, zo liet hij weten.
Bart F.M. reciteerde zijn verzen uit het blote hoofd. Ik meende dat de titel van zijn eerste gedicht ‘Nachtdroog’ was, maar het kan ook nachthoog of nachtgroot geweest zijn. In ieder geval verwees hij naar een schilderij van Annemiek Vos dat achter hem hing, genaamd ‘Hoge der Aa’. Of zij nu door hem of hij door haar geïnspireerd werd was mij ook niet geheel duidelijk, maar het was een mooi plaatje zo samen. Wat me stoorde bij zijn voordracht was niet dat hij zijn ogen erbij gesloten hield (dat voorrecht is niet eens voor het publiek weggelegd), maar dat hij niet in hele zinnen sprak doch in korte, afgebeten zinsdelen, alsof het ene woord het volgende moest oproepen. Daardoor verloren zijn gedichten de zangerigheid die hij er bij het schrijven ongetwijfeld in had gelegd. Zijn grappige variant van Gorters Mei sloeg door de woordgrapjes hij- en wij- en zij- in en mij en Miranda Mei wel aan bij het publiek. Mooie uitstraling heeft hij, en ook toonde hij zich een energiek promotor van het dichtersevenement dat hij in Eenrum heeft opgestart.

Suze Sanders is een Drentse dichteres die, zo vertelde ze, deels in Pijnacker is opgegroeid. Een Randstedelinge die deze plaats in rood en groen wist weer te geven. Haar poëzie doet zacht aan. Veel water, tijd en oneindigheid in haar verzen. En uiteraard de natuur, die altijd ergens naar verwijst. Nu ik haar voor de tweede maal heb gehoord, vraag ik mij af of zij ook beseft welke gedichten aanslaan bij het publiek en welke minder. Bij mij dient dat thuis altijd eerst te worden uitgetest, sommige gedichten zijn meer leesgedichten, anderen lenen zich goed voor de voordracht. Bij haar kwamen de klankgedichten het best uit de verf.
Rense Sinkgraven, de voormalig Groningse stadsdichter, kon al uit een heel repertoire kiezen. Zijn stadsgedichten zijn zeer genietbaar, behalve misschien het laatste, dat zo’n twintig bladzijden besloeg. Gelukkig stonden er op sommige kantjes maar enkele woorden. Het moet òf stadsflarf zijn, òf een gedicht in wording. Daar ben ik nog niet over uit en hij misschien ook wel niet. Rense heeft enorm veel plezier in het voordragen, je zag hem ook gewoon warmdraaien. Toen Suze dat merkte, heeft ze drie keer een laatste gedicht voorgelezen.

In het laatste blokje kwamen Jan-Jaap Reinders en Cornelis van der Wal aan bod. Jan-Jaap maakte er een talkshow van, in zijn geval was het lijstje groter dan het schilderij, behalve de gedichten waarvan de regels langer waren, voller. Die gedichten waren dan meteen ook een schot in de roos.
Cornelis van der Wal als lantaarndrager genoot de aandacht van de toehoorders, maar hij schakelde wel erg snel over van het ene gedicht naar het andere. Gedichten moeten soms even tijd hebben te bezinken, dan komen ze beter tot hun recht. De angst dat mensen niet begrijpen waar het over gaat is in feite ongegrond. Zelfs als ze het niet weten kunnen ze toch genieten van de taal en hoe die verbeeld wordt. De omslag naar het Fries ging Cornelis makkelijk af. Bij mezelf merk ik dan toch wel dat ik me even goed moet concentreren als ik van de ene tongslag naar de andere moet. Cor had er geen enkel probleem mee. ‘Niet te verstaan,’ zei het publiek naderhand, ‘maar dat vonden we ook niet erg. Alleen al de muzikaliteit van het Fries is al voldoende'. Uit eigen ervaring weet ik dat Friese verzen dit krediet hoogstens twee gedichten lang krijgen, daarna wil men toch wel weer graag de vertaling.

Rond half vijf zat de middag erop. Jammer, want ik heb ervan genoten. Ik miste een klein beetje de balans tussen de optredende mannen/vrouwen maar op de kwaliteit was niets aan te merken. Een aandachtspunt voor de volgende keer (en die mag er zeker komen) is wellicht een betere promotie, maar dit euvel werd ook al door organisator Droog geduid. De opkomst van het publiek was nog niet echt geweldig, maar dat is bij een doorgroeifestival wel vaker het geval. Op naar 2009!

Lit de goaden proastje!

Mei myn bruorren en susters giet it goed.
Soms driuwt it hert my yn it bloed,
om dan te bankjen stean ik as in peal
want as ik loslit hippelje ik oer it al.

Ik wol net einigje lykas fruit yn in skeal,
mar rikje hiel of heal nei in heger stal;
wyt of read, strûp fan de lea my de hûd
en rear my tûzen kear mei de foet.

It rau en sear feroaret yn sliep en dream,
mar ik mei útrêste by omke Ike Beam.
Hy hoepjaget de earms om my hinne,

treastet my en ik krij in nij tenu.
Ik kin no einlings proastich rinne,
mei op myn boarst it Grande Cru!