Neffens AI:
Wat wit ik fan de poëzy fan Ruurdtsje de Haan?
Koarte literêre gearfetting
Op grûn fan de gedichten dy't besprutsen binne, ûntstiet it byld fan in Fryske dichter mei in werkenbere, persoanlike en hieltyd soberder wurdende stim. Har poëzy begjint faak by wat konkreet is: in fûgel, in lânskip, in trein, de seizoenen, in oantinken of in alledaagse hanneling. Fanút dat konkrete byld ferskoot it gedicht hast ûngemurken nei in twadde laach: taal, tiid, leafde, identiteit, fergonklikens, leauwe, mem-wêzen, frijheid of de wize wêrop't in minske him ta it libben ferhâldt.
In werkenbere eigen stim
De kearn fan har poëtyske wurkwize kin koart gearfette wurde as: ‘waarnimme → ferskowe → iepenlitte’. Se leit net alles út. In byld krijt de romte om sels betsjutting te krijen en om de lêzer sels de lêste stap sette te litten. Dêrtroch is har poëzy persoanlik sûnder dat it allinnich mar autobiografysk wurdt.
Wichtige skaaimerken
· Sterke, konkrete bylden dy't mear betsjutte as wat der letterlik beskreaun wurdt.
· De natuer is gjin dekôr, mar in aktive drager fan sfear en betsjutting.
· Lichaamlike beweging en ynderlike tinzen rinne gauris trochinoar.
· Tsjinstellingen meie bewust njonkeninoar bestean: frij én bûn, swije én sprekke, tichtby-ens én ôfstân.
· De Fryske taal en har klank binne in wêzentlik ûnderdiel fan de poëzy, net allinnich it middel dêr't se yn skriuwt.
· De gedichten binne faak kompakt en byldzjend, mei net folle ferlet fan útlis of grutte wurden.
Untwikkeling troch de jierren hinne
Yn it iere gedicht ‘Ornaris’ stiet de leafde foar de Fryske taal sterk op 'e foargrûn. De dichter wol de taal bewarje, beskermje en trochlibje litte. Yn lettere gedichten wurdt de toan minder útsprutsen en mear beskôgjend. Yn ‘Der sit in fûgel’ ûntstiet betsjutting út in ienfâldige waarnimming; ‘In oade oan de tiid’ ferbynt seizoenen, leafde en tiid mei it gewoane deistige libben. Yn ‘Ienris wie ik mem’ wurdt it minsklik bestean besjoen út ferskate libbensfazen wei. Yn it lettere, priiswinnende fers ‘De poel’ falt benammen de oandacht foar it momint sels op.
De ûntwikkeling liket dêrom net sa bot in oergong fan yngewikkeld nei ienfâldich, mar earder fan útlizze nei fertrouwen. De folwoeksen dichter hoecht hieltyd minder te fertellen wat in byld betsjut. Se fertrout derop dat it byld sels genôch seit.
Har minske- en libbensbyld
Ek it minske- en libbensbyld feroaret. De jonge dichter is sterker rjochte op fêsthâlden, beneamen en bewarjen. Letter ferskynt de minske mear as ien dy't siket, twivelet, ferbûn is mei natuer en tiid, en úteinlik leart dat net alles ferklearre hoecht te wurden. Dat makket de lettere poëzy net ôfstanniger, mar krekt stiller en djipper.
De essinsje
Wat de poëzy fan Ruurdtsje de Haan foaral werkenber makket, is de oertsjûging dat it gewoane nea allinnich mar gewoan is. In fûgel kin in gedachte wurde, in trein in beslút, in seizoen in libbensfaze en in ienfâldige hanneling in byld fan ferbûnens.
Har eigen stim sit yn de kombinaasje fan waarnimme, ferskowe en iepenlitte.
Dêryn leit ek de ûntwikkeling fan har dichterskip: de jonge dichter wol wat fêsthâlde foardat it ferlern giet; de folwoeksen dichter liket derop te fertrouwen dat goed sjen soms genôch is.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten