17-11-2011
Wêr't it oer giet...?
Hallo Ruurdtsje,
graag ontvang wat info over jou en je werk, over wat je op de poëzieavond 15 dec. gaat doen.
Heel kort. Is voor persbericht. Als het kan deze week nog, dank alvast. Groeten Melvin.
Hallo Melvin,
Dy jûn sil Ruurdtsje 6 koarte fersen foarlêze út har searje 'Yn de dwaaltún', dy't giet oer in frou dy't troch in grutte byldentún dwaalt en ferdwaalt.
Noadige tiid: ± 7 minuten. Langer as ik sykhelje.
Freonlike groetnisse,
Ruurdtsje
06-11-2011
28-10-2011
Grins
Hie it hjoed west en net juster, dan soe ik sein hawwe
dat it net hindere, dat ik net mear komme koe, wêze mocht.
De stêd is leech, de stêd is fol winkels en winkeljende minsken.
De dingen wurde koft en fergetten, koft en fuortdien, fersmiten.
Ik sit no mei in berch wask, dy’t net mear dien wurdt
troch my. Men stroffelet dochs oer rakjes yn it sûterên en yn de gong.
Blond en blau wiest, en dat bin ik ek. Bûnt en blau
fan binnen. Juster die searder as no, ik haw Grins wol sjoen.
25-06-2011
Boerum meets Burum

BURUM - Zaterdag 2 juli vindt er in het Friese Burum een spectaculair optreden plaats van het artiestenduo Boerum. De formatie is in het zuiden van het land bekend van hun hitsingle ‘De mos ut leve nimme wie ut is’. Het optreden van Boerum zal ’s avonds worden geopend door wethouder Hilbrand Visser van Kollumerland c.a. De avond vindt plaats in Dorpshuis Toutenburg. Voorafgaand aan het optreden ’s avonds is er een middagprogramma voor kinderen dat om 15.00 uur begint. Dit is de Pipo Pé clownshow, gevolgd door grimeren en ballonfiguren maken. Pipo Pé wordt gespeeld door een van de twee zangers van duo Boerum.
Het optreden van de Limburgse artiesten begint ’s avonds om 20.00 uur. Naast het ten gehore brengen van enkele nummers, presenteert Boerum ook Speeddaten. Ze hebben twee vrijgezelle dames van 17 jaar en een jongeman van 44 in de aanbieding. Deze happening krijgt een ludiek Fries-Limburgs karakter. Bijzonder aan deze avond is, dat de in het Fries vertaalde hitsingle ‘De mos ut leve nimme wie ut is’ voor het eerst ten gehore wordt gebracht. Het Limburgse lied is in het Fries vertaald door Ruurdtsje Poortinga uit Burum en heeft de titel gekregen: ‘Do moast ’t libben nimme sa’t it is’. De muzikale begeleiding wordt verzorgd door de Drive in Show van RTV Noordoost-Friesland.
Het duo Boerum heeft gekozen voor een optreden in Burum omdat het een speciale band voelt met het dorp. Vorig jaar op een vakantie in Friesland besloten de twee Limburgse Peters dat ze zouden beginnen met hun zangcarrière. Tijdens een avond in de herberg Het Wapen van Burum van gastvrouw Anneke Mulder bedachten ze onder het genot van een glaasje bier hun artiestennaam: Boerum. Dit feit willen ze op zaterdagavond 2 juli herdenken met alle dorpsbewoners en de mensen uit de wijde omtrek. De entree is gratis voor kinderen de van de basisschool. Voor anderen bedraagt de entree 3 euro. www.wapen-van-burum.nl
http://www.radionof.nl/nieuws/limburgse-artiesten-treden-op-in-burum?utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter
20-06-2011
ien en ien is tee
de pot leit oan diggels
suver as oantinken
rollebollet it lid noch
troch bettere tiden
nei de komst fan de masine
- do seachst de kopkes nei -
dielde ik opnij de taken yn
meat de molke yn de tee
doe’t der hieltyd minder wurk wie
- al dy tiid ferwachtest net -
foelen de klûntsjes út inoar
slieten de lekkens net mear
laitsjend yn dysels leuterje
helpt soms ast kopkes waskest
yn iensumens sûnder wjergea
ha‘k in frjemde yn de eagen
23-04-2011
Nea in deade rigel
Do, do bist in ielrigel,
sa griis en swart en wyt,
stiiffuottich en ûnbûchsum
oan de igge fan de sleat.
En sa steatlik kinsto fleane,
stadich teare de wjukken út
wurdst ien mei de grize loft
of strykst in lantsje fierder del.
Sa sil it ûnthâld wêze, ast ienris
net mear wêze silst, ast net mear fiskest
nei wat rûnom dy ferweecht.
Deade rigels binne der net.
23-03-2011
Kontrasten yn Boerum

Literêr Sirkwy
Wêr: Herfoarme tsjerke Boerum, middenyn it doarp
Wannear: 3 april 2011, fan 15.00 – 17.00 oere
Entree: € 4,00
Skoft: kofje/fris om 16.00 oere hinne
Boerum leit op de râne fan trije taalgebieten, en dy talen wol it Sirkwy graach ris oan bod komme litte. Der sille fersen en ferhalen yn it Frysk, Westerkwartiersk en yn it Boerums te hearren wêze. De tema's binne diskear it kontrast (yn talen, bygelyks) en rjocht-ûnrjocht. Foar de tsjerke fan Boerum leit noch hieltyd de rjochterstien, dêr't eartiids rjocht sprutsen waard. It muzikale part komt fan it Walke Hofstee Brass Ensemble, dat foarme wurdt troch pleatslike spilers. Ik ferwachtsje dat it wer in middei wurdt sa't Boerum dat wend is; mei in soad folk dat der nocht oan hat.
16-01-2011
Nijelogismen
Ranchsirkus of It Paradyske?
Hoe wol’ je lju ferliede nei Fryslân te kommen,
At al it oare lân ferhuftere is mei hûzen en fabriken?
Men sûget in streekplan foar Fryslân út de tomme
mei grutte hûzen en nóch gruttere hiemen en diken.
At der tusken de kûlissen in park fan ranches ferriist,
dat de ‘smart-agent’ foar it ferhynsterpôljen betocht hat,
is dat de Griene Pieren yn de krite in ôfgriis.
De ‘experience’ yn libjen en wenjen wie in alâlde skat,
dy’ t ferkwânsele wurdt foar ymport, jild en ferkear,
- in solitêre mienskip -, as soe dy der no al net wêze.
Bûgje boargemaster en wethâlders foar mear, of foar ear?
Sil’ wy aanst op it boerd it oppoaike ‘Blommedael’ lêze,
en giet it folksprotteljen oer: wa hat de grutste pimel?
Wês mar wis: It Paradyske wurdt gjin hynstehimel.
11-01-2011
Ranch-Fryslân of It Paradyske
Hoe wol’ je lju ferliede nei Fryslân te kommen,
At al it oare lân fersmoarge is mei hûzen en fabriken?
Men sûget in streekplan foar Fryslân út de tomme
mei grutte hûzen en nóch gruttere hiemen en diken.
At der tusken de kûlissen in park fan ranches ferriist,
sa’ t de ‘smart-agent’ dat foar de greiden ûntwurpen hat,
is’t foar de minsken yn de kriten in ôfgriis,
de ‘experience’ yn libjen en wenjen wie in alâlde skat,
dy’ t ferkwânsele wurdt foar ymport, jild en ferkear,
- in solitêre mienskip -, as soe dy der no al net wêze.
Bûgje boargemaster en wethâlders foar mear, of foar ear?
Sil’ wy aanst op it plaknammeboerd ‘Blommedael’ lêze,
en wurdt it oars net in spultsje fan: wa hat de grutste pimel?
Wês mar wis: It Paradyske wurdt gjin hynstehimel.
Tekenje de petysje!
10-01-2011
Dreech wurk
Hiel nuver is it om te fernimmen dat minsken soms by je komme mei it fersyk om in gedicht te skriuwen, meast in opdracht foar in hiel bysûndere gelegenheid. Oan de iene kant begryp ik it wol; it moat in bysûnder ferwurdzjen wêze fan in bysûnder gefoel, en dat kin fakentiids better mei dichterlike wurden dan sa planút. Oan de oare kant is it fansels in sizzen mei in omwei: it wurdt net streekrjocht of mei safolle wurden sein. In fers is net altiten like iepenlik, en dy fan my perfoarst net. Dus wêrom freget men it? Moatte de harkers of lêzers harren eigen konklúzjes lûke út de sprutsen of skreaune taal?
En dan is der noch de kwestje fan ynformaasje. Ik freegje de oanfreger it himd fan it gat. Ik wol wite wa’t de persoan is dêr’t it oer gean moat, ik wol alle mooglike ynformaasje hawwe en foaral fansels wêrom’t er neamd (lês: ) eare wurde moat yn in fers. Ik wol witte hoe’t de haadpersoan himsels sjocht of seach en hoe’t de oanfreger him sjocht. Dat leveret faak al de nedige problemen op, want dy fisy’s kinne aardich útinoar rinne. Wêrom dan dochs sokke putsjes oannimme? Want maklik binne se nea. In berteferske, bygelyks, seit eins folle mear oer de âlden fan it bern as oer it berntsje sels, dat der is, mar noch gjin persoanlikheid is. Ik ferdichtsje leaver in âlder persoan.
Foar my is it in útdaging om it byld dat ik krij, sa oer te setten dat de persoan werkenber wurdt. Soms sprekt dy persoan troch it gedicht hinne en wurdt dy tekst hast like libben as in foto, of, noch better, in fideo. De macht fan taal is hiel oars as dy fan byldmateriaal, minder direkt en dochs kin dy minsken behoarlik reitsje. Moai, mar dreech wurk dus.
26-12-2010
Hearst de ealjebijen?
Yn dizze wite winternacht
hearst de ealjebijen gûnzjen.
It is net lûd, hearst se hiel sacht,
at de tsjerkeklokken stilhâlde fan bûnzjen.
Of binne it myn tinzen, yn ieren en sinnen,
oer wat der bard is yn dit healwize jier
en slacht it bloed de bân fan binnen?
De tsjerkedoar stiet yn it tsier,
ik rûk de beam, de wijde sfear,
hjir sille wy it hillich feest wer fiere,
mar it berntsje, ús bern, komme der net mear,
it leauwe kin harren herten net beriere.
Faaks komt der ea foar har ek in nacht
dat sy de ealjebijen gûnzjen hearre.
Dan slagge sy ek ynienen acht
op wat him oan my oppenearre:
it bern waard net droegen fan stiltme of snie,
mar troch wa’t it gûnzjen yn de macht hie.
Hoor je de bijen?
In deze witte winternacht
hoor je de bijen gonzen.
Het is niet luid, ze zoemen zacht,
als de kerkklokken stoppen met bonzen.
Of zijn het mijn gedachten, in hart en zinnen,
over wat er in dit rare jaar gebeurd is hier
en slaat het bloed de band van binnen?
De kerkdeur staat op een kier,
ik ruik de boom, de gewijde sfeer,
hier gaan wij het heilig feest weer vieren,
maar het kind, onze kinderen, komen er niet meer,
het geloof kan niet in hun harten tieren.
Misschien komt er ooit voor hen ook een nacht
dat zij luisteren naar het gonzen van de bijen.
Wellicht zal er dan worden nagedacht
over wat zich openbaarde in mij en
dat stilte of sneeuw een kind niet draagt, maar puur
door wie het gonzen van de bijen bestuurt.
11-11-2010
Súntsjes sjonge
Ik rin neist har en sjoch
wat ik tink dat sy sjocht.
Sy jout de grize wolkens kleur,
foarseit it waar en dan
sakket har blik nei in beam,
hja flodderet rûntsjes en sjoch!
Hy hat in tigerfel oan,
teare plakjes op in wyt front.
En o, o de beam hat ek
wolkjes, hja driuwe oan ‘e tûken.
Ik hingje oan har mûle.
Ivich moai falt it ljocht
op har skean ferhefte kopke.
Fan no ôf bin ik wis:
sy hat fûgels yn de eagen.
08-11-2010
Sagrada Familia
Yn dit sakrale lichem hâldt in geast ta
skoarre fan alve mânske pynbeammen.
Hja lykje dea oanein, de skouders sakje.
De wite bast fertoant wat krakelee,
in mozayk fan opswolde en delbêde ieren.
Myn timpel is net ôf, der is gjin pryster
genôch om kreft út te putten,
ik bliuw te jong, de skonken ûnbeboud,
ûnder it gewicht fan ûngeriven sûnder tal
wrot it houtrot warber troch.
Der waard my in lichem tabetroud
dêr’t in geast yn skûlje koe. Ik oanbid
de God fan sinne en moanne, myn stalt
wiist har oan mar ik mis in rib en tiid.
De frede sil my oerkomme as
it lichem riist en de dowen falle.
02-11-2010
De grutte Jo
Jo, jo binne de grutte Jo,
mei ljocht lang burd en sinlike lippen.
Wêrnei smachtsje Jo?
De fioel begjint te fideljen, it oargel spilet dûnker.
In jonkje blaast him de wangen stikken en de lippen soer.
Foar him oer stiet in man yn in swart streekjesjak.
Tsjin droege kalk stiet in bosk swurden yn ‘e herne, krúst,
yn rêst en rust, de tastân fan no efkes ho.
In foarbyld foar de leavjende sedekeunst.
Of fjochtsje Jo allinne mei wurden? Boeken en lampen
yn de oare hoeke. Sis, kinne Jo sels net út de rie komme?
Ik soe sizze: folgje de kleare leafde fan it hert.
Ik ets Jo leaver yn ’t Latyn, mei drokke kriminele wurden,
dan kinne Jo je ferwar fiere by de swiete stien
fan it gelyk en sil ik Jo neffens de wet fan minder berjochtsje.
Dit is myn giele fonnis fan fertreasting:
Jo bliuwe in man, in grutte man,
mei in ljocht lang burd en sinlike lippen.
12-10-2010
De Oanwiisfrou
…Doe’t der net ien myn kaartsje skuorde of bearde
net smoke – alle stuollen útsein de reade
begriep ik: de oanwiisfrou wie in deade.
In blêd mei ijsko’s bingele by har side del.
Har eagen hie se iepen en it hier wie noch snel
nei achteren bûn, foar de dea har foel op ‘t fel.
Ik makke op, út de kjeld fan har hûd,
de dea hie taslein wilens it reklamelûd
fan de Beerenburg. De lêsten, sûnder hazzekrûd,
drukten har de kaartsjes yn de hân,
skeuvelen by har earm del dy’t lei as yn linebân
mei gjin aan fan benijen of roppen as de brân.
Hja gienen sitten. Ik dûkte del yn de paadsjepoart
neist de oanwiisfrou. De laits fan in beferzen soart
koe myn stoarjen net stykje. Nei in hoart
foel ik yn sliep. Wat der doe barde wie nij -
doe’t ik wekker waard wie har lichem wei.
Dat nimmen it leauwe soe, wie de eangst dy’t op my lei.
Nei de film doarme ik noch wat by de doar
elts antlit dat ik seach, hâlde ik stiif my foar
en doe gie ik, mear koe ik net dwaan foar in oar.
The Usherette
...When no-one tore my ticket up or said
No smoking – any seats except the red
I realised the usherette was dead.
A tray of ice-creams dangled at her side.
Her eyes were open and her hair was tied
Up at the back, just like before she died.
I gathered, from the coldness of her skin,
Death had occurred during the Gordon’s Gin
Advertisement. Latecomers, trailing in,
Deposited their tickets in her palm
As, one by one, they passed her stiff, white arm
Showing no sign of interest or alarm.
They took their seats. I crouched down in the aisle,
Next to the usherette. Her frozen smile
Wouldn’t release my stare. After a while
I fell asleep. What happened next was weird –
When I woke up her corpse had disappeared.
Nobody would believe me now, I feared.
After the film I waited by the door
Trying to memorise each face I saw
And then I left, since I could do no more.
(from SOPHIE HANNAH “The Hero and the Girl Next Door” ; Carcanet 1995)
oersetting: Ruurdtsje de Haan
29-09-2010
Poppekream
Fjouwerkant de himel yn
Sy sit njonken it loophek, de boarsten los
ûnder it blauwe t-shirt. De iene dei blau, de oare
deis rôze, de eagen stoarje rjochtút nei it skerm.
Boppe de bank in foto fan har en mem.
De keamer is keal, de skaden hâlde de siken yn.
De fjouwer lamkes yn it loophek lizze stiif
tsjin inoar oan, se koese mei iepen eachjes.
Jûn gean se wer nei boppe, de koffer yn.
Hja wit hoe’t it heart: bern hawwe regel nedich.
Mem wêze is sa dreech noch net.
Bylden fan bern dy’t bûten boartsje
glydzje fjouwerkant de brilleglêzen foarby.
19-09-2010
Marijke van Ruiten
Utstalling Marijke van Ruiten yn Iepenbiere bibleteek Ljouwert
Fotograaf Marijke van Ruiten stjoerde my in foto ta fan in famke, mei de fraach om te beskriuwen wat ik op/yn de foto seach. It risseltaat stiet hjirûnder, de Fryske ferzje is opnommen yn de útstalling dy't men besjen ken yn de Iepenbiere Bibleteek yn Ljouwert. De útstalling bestiet út fjouwer dielen: twa foto's, in soad reaksjes dêrop yn tekst, in lûdsrekorder mei ynsprutsen reaksjes op de foto' s en t'en lêsten noch in ôfslutend boekje fan de fotograaf sels.

Njonken my sit myn skaad
moai te wêzen, tin,
tinner as ik bin.
Myn hannen binne bûn
mei sulveren rinkelbellen,
it ratteljen klinkt as skellen.
Us mem pakte myn hals yn
mei in slabbe fan fatsoen,
skouderbonken read katoen.
Sy wol dat ik myn knuffels fuort doch.
Ik bin te grut foar in krûpersknyn,
mar dêr sit leafde yn.
Ik bliuw it skaad de baas
mei myn bonken en myn fet.
Sy en ik akkordearje net.
15-08-2010
Ynterval
Der is de lêste tiid, - wat sis ik, it lêste jier? – net folle publisearre op de Kidelkollum. Der foel faaks genôch te kideljen, mar ik haw mear it idee dat iksels kidele west bin. En oer jinsels skriuwe is net echt nijsgjirrich. Gean mar nei; de âlde mantsjes dy’t hjir sneons yn it doarpshûs om fjouwer oere op de barkrukken sitte (wy hawwe gjin leagenbankje yn Boerum) hawwe it altiten oer in oar, nea of leaver net oer harren sels. Wat dat oangiet bin ik neat oars as in âld wyfke.
Dus ik kin it better efkes oer de bern hawwe. Us Maaike sil hokje (samenwenje; wat in ôfgryslik wurd! Hokje ek trouwens.), de lapen gear smite dus, mei har freon. De jonge wennet yn it goarige Goai foar syn wurk en ferhuzet no dus nei Swol, dêr’t Maaike sjoernalistyk studearret. Dy giet mei glâns oer nei it tredde jier, dus mem kin der neat op tsjin hawwe. Nee, at it dan ek mar glânzich bliuwt.
Jan hat allegear plannen. Hy is slagge foar it MBO as ICT-systeembehearder. No wie dat net sa’n keunst haw ik begrepen, want it Alfakolleezje yn Grins is wat dizze rjochting oangiet in sopsoai. Ik kin hiel wat fertelle oer wat der allegear mis is, mar it stiet al yn de kranten, dus dat soe oerstallich wêze. Stjoer jimme jim bern der mar net hinne, lit se dan mar leaver timmerman wurde of sa.
Dat wol net sizze dat Jan gjin kennis opdien hat. Der hawwe twa frijwat lange staazjes west by bazen dêr’t er aldergeloks in protte leard hat. Leare út de praktyk dus, en de skoalle it jild mar opstrike.
Mar no wol er dus luchtferkearslieder wurde, dat betsjut dat er fleantugen binnen loadsje moatte soe. As er oannommen wurdt. De proseduere om talitten te wurden ta de oplieding liicht der net om; in stik as fjouwer swiere testen wêrby’t se in soad dingen tagelyk útfiere moatte, in sûnenstest en in psychologyske test. En dan is de leeftyd ek noch wol in faktor dy’t meispilet. Se hawwe nije rekruten leafst wat âlder. Plan B, foar as er net oannommen wurdt, is HBO International Management oan de Hanzeschool yn Grins. Dat twadde sil it wol op útdraaie tink, want hy kin de bok melk prate as it moat.
Ik haw der ûnderfining mei.
Wurdt fuortset, mar wannear is ôfwachtsjen.
Dus ik kin it better efkes oer de bern hawwe. Us Maaike sil hokje (samenwenje; wat in ôfgryslik wurd! Hokje ek trouwens.), de lapen gear smite dus, mei har freon. De jonge wennet yn it goarige Goai foar syn wurk en ferhuzet no dus nei Swol, dêr’t Maaike sjoernalistyk studearret. Dy giet mei glâns oer nei it tredde jier, dus mem kin der neat op tsjin hawwe. Nee, at it dan ek mar glânzich bliuwt.
Jan hat allegear plannen. Hy is slagge foar it MBO as ICT-systeembehearder. No wie dat net sa’n keunst haw ik begrepen, want it Alfakolleezje yn Grins is wat dizze rjochting oangiet in sopsoai. Ik kin hiel wat fertelle oer wat der allegear mis is, mar it stiet al yn de kranten, dus dat soe oerstallich wêze. Stjoer jimme jim bern der mar net hinne, lit se dan mar leaver timmerman wurde of sa.
Dat wol net sizze dat Jan gjin kennis opdien hat. Der hawwe twa frijwat lange staazjes west by bazen dêr’t er aldergeloks in protte leard hat. Leare út de praktyk dus, en de skoalle it jild mar opstrike.
Mar no wol er dus luchtferkearslieder wurde, dat betsjut dat er fleantugen binnen loadsje moatte soe. As er oannommen wurdt. De proseduere om talitten te wurden ta de oplieding liicht der net om; in stik as fjouwer swiere testen wêrby’t se in soad dingen tagelyk útfiere moatte, in sûnenstest en in psychologyske test. En dan is de leeftyd ek noch wol in faktor dy’t meispilet. Se hawwe nije rekruten leafst wat âlder. Plan B, foar as er net oannommen wurdt, is HBO International Management oan de Hanzeschool yn Grins. Dat twadde sil it wol op útdraaie tink, want hy kin de bok melk prate as it moat.
Ik haw der ûnderfining mei.
Wurdt fuortset, mar wannear is ôfwachtsjen.
25-06-2010
Ulebuorden
Mei ús twaën warre wy de iensumens
fan âlde dagen, tegearre beweitsje wy wyt
de lankmoedigens fan it libben
ûnder it reiten tek fan de pleats.
Ulen mije it ljocht en yn harren wiisdom
hawwe boeren in kearpunt fûn.
De oranjegiele eagen beweitsje kwea
tsjusterens en mûzen mei nocht.
In stjer blinkeret har temjitte,
it fleangat fine se nea werom.
23-06-2010
Goed
No ja, nei dat berjochtsje fan juster is it net mear as billik om te melden dat it in moaie middei wie yn seal A2 fan it Akademygebou, by de yngong rjochts. De powerpointpresintaasje rûn goed. It wie myn earste, mar ik soe foar lettere presintaasjes wol graach wer powerpoint brûke wolle. Yn dy seal wie nammentlik in beamer oanwêzich en yn it buro foaroan siet in monitor ynboud. Sa koe it publyk nei it grutte skerm sjen, en ik nei it publyk en nei it monitorskerm. Foar my wurke dat perfekt. Ik siet tefoarren in bytsje yn oer it trochklikken fan de dia's, mar ast sa'n monitorke foar dy haste, kinst it tempo der moai ynhâlde. It tempo wie tink ik ek myn grutste kwaliteit. Net it praten, mar it my oan de beskikbere tiid hâlden fan 10 minuten. Ik hie my der op talein it te besprekken ûnderwerp en de fragen dêrby binnen dy tiid te hâlden. Dat is dus slagge.
De oare presintaasjes wienen ek fan in goed kaliber. De iene al krekt wat dreger as de oare, mar se wienen stik foar stik de muoite fan it hearen wurdich en de tiid fleach samar om.
Eins wie it in nijsgjirrige kulturele middei. De tema's wienen (as ik it goed beskriuw): in besprek fan in weblog(ger), (Fryske) nammekunde, in Midfrysk toanielstik, in brief fan R. Posthumus, in trânskripsje, in autosticker, in boek oer it NSB-kamp yn Burgum, en as lêste: ûlebuorden.
Ik bleau wol mei in fraach sitten. Soenen dy swannen fan de ûlebuorden der no oars net as om it sierlike uterlik op sitte? Of....is der noch ien as oare tsjustere symboalysk-mytyske betsjutting oan ferbûn?
Abonneren op:
Posts (Atom)

